با گذشت زمان,علم و فناوری,تاثیر زیادی از مواد پیشرفته و جدید پذیرفته و در آینده نیز,بیش از پیش,تاثیر خواهد پذیرفت.در این میان آلیاژهای حافظه دار,جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده اند.این دسته از مواد,با قابلیت های بی نظیری که تاکنون از خود بروز داده اند,فصل جدیدی را در فناوری پیشرفته و روز دنیا گشوده اند.
آلیاژهای حافظه دار گروه جدیدی از مواد هستند که اگر با ترکیب شیمیایی مشخّص تحت عملیات حرارتی مناسبی قرار گیرند ، توانایی بازگشت به شکل یا اندازه از قبل تعیین شده را از خود نشان می دهند.

در واقع آلياژهاي حافظه داراین توانایی را دارند كه اگر آنها را تا بالای دمای ویژه ای گرم كنیم ، قادر به بازیابی شكل اولیه خود خواهند بود.
همچنین این مواد قابلیت تبدیل انرژی گرمایی (الکتریکی) را به انرژی مکانیکی دارند و اگر گرم و سرد کردن این آلیاژها با جریان الکتریکی کنترل شود؛ میتوان حرکتهای سیکلی با قابلیت تکرار در دفعات متوالی ایجاد کرد.
آلياژهای حافظه دار دو مشخصه بي همتا از خود نشان مي دهند :
1-رفتار حافظه ای
2-رفتار شبه الاستيك
مکانيزم اصلي که خواص آلياژهای حافظه دار را کنترل مي کند در رابطه با تغيير کريستالي آلياژ است. به اين معني که ساختار مارتنزيتي در دمای پايين با افزايش دما به ساختار آستنيتي تبديل مي شود و در هنگام سرد کردن؛ فرآيند عکس رخ خواهد داد. بسياري از مواد، استحاله مارتنزيتی دارند اما برتری که آلياژهای حافظه دار را نسبت به آلياژهاي ديگر متمايز مي نمايد قابليت دو قلو شدن اين آلياژ در فاز مارتنزيت مي باشد. در حاليکه مواد ديگر به وسيله لغزش و حرکت نابجائيها تغيير شکل مي يابند، آلياژهای حافظه دار به وسيله تغيير جهت ساده ساختار کريستالهای خود و از طريق مرزهای دو قلوئي به تنشهای اعمال شده، عکس العمل نشان مي دهند

ویژگی های دیگر این آلیاژها عبارت است از :
مقاومت به خوردگی بالا ، مقاومت ویژه الكتریكی نسبتا بالا، خواص مكانیكی نسبتا خوب ، خستگی طولانی ، شكل پذیری بالا و قابلیت انطباق با بدن . مهمترین كاربرد این آلیاژها در صنایع هوا فضا و صنایع پزشكی است.

کاربرد آلیاژهای حافظه دار :   
کاربرد اصلی این مواد ، در سه گروه عمده دسته بندی می شوند :
ــ ابزار سوپر الاستیک 
ــ عملگرهای حافظه دار
ــ ابزار مارتنزیتی

بطور كلی كاربردهای گسترده‌ای را مي‌توان برای آلیاژ های حافظه دار در نظر داشت كه بصورت ذيل قابل تقسيم ‌بندی مي‌باشند: 
•    فيلترهای خونی از جنس سيم‌های Ni-Ti
•    كاربردهای دندانپزشكی و ارتودنسی از جنس Ni-Ti 
•    ايمپلنت های پزشكی از جنس Ni-Ti 
•    و.......
 روش هایاصلی ساخت آلياژ های حافظه دار در دو گروه عمده قابل بررسی است:
الف)كوره های القايی ساخت آلياژ به طريق ذوب و ريخته گري با استفاده از  وكوره هاي مقاومتي 
ب) ساخت آلياژ به طريقه متالورژی پودر 
که معمولا برای توليد آلياژ های حافظه دار در تناژهای بالا و تجارتی، از روش ذوب و ريخته گری استفاده می شود .
 

نظرات کاربران

بازگشت