فرآیند نورد میلگرد چیست؟ مراحل تولید میلگرد به روش نورد گرم

فرآیند نورد میلگرد مجموعه ای از عملیات پیوسته است که طی آن بیلت فولادی پس از گرم شدن، از میان چند قفسه غلتک عبور می کند، سطح مقطع آن کاهش می یابد و در نهایت به میلگردی با قطر و آج مشخص تبدیل می شود. شناخت این مسیر کمک می کند هنگام بررسی قیمت میلگرد، فقط نرخ هر کیلو ملاک قرار نگیرد و یکنواختی قطر، وزن واحد طول، کیفیت و سلامت سطح محصول نیز بررسی شوند.

نورد میلگرد چیست

نورد میلگرد یکی از روش های شکل دهی فولاد است. در این فرایند، قطعه فولادی میان غلتک های چرخان قرار می گیرد و تحت فشار تغییر شکل می دهد. با هر عبور، سطح مقطع کمتر و طول قطعه بیشتر می شود.

میلگردهای ساختمانی رایج عمدتاً با نورد گرم تولید می شوند. بیلت پیش از شکل دهی تا دمای مناسب گرم می شود تا مقاومت آن در برابر تغییر شکل کاهش یابد و بدون ترک خوردگی شدید به مقطعی گرد تبدیل شود.

تجهیزات اصلی خط شامل کوره پیش گرم، سامانه پوسته زدایی، قفسه های رافینگ و میانی، غلتک آج زن، بستر خنک کن و قیچی است. کیفیت خروجی به هماهنگی تجهیزات، سرعت قفسه ها، دمای قطعه و تنظیم غلتک ها وابسته است.

مراحل تولید میلگرد به روش نورد گرم

۱. بررسی و آماده سازی بیلت

ماده اولیه خط معمولاً بیلت فولادی با مقطع مربع یا مستطیل است. ابعاد، سلامت ظاهری و شماره ذوب آن پیش از ورود به کوره بررسی می شود. ترک، حفره یا عیوب عمیق ممکن است هنگام کاهش سطح مقطع تشدید و روی میلگرد نهایی نمایان شوند. باقی ماندن این عیوب در محصول، در کنار سایر عوامل، می تواند از دلایل شکستن میلگرد هنگام خم کاری یا قرارگرفتن تحت بار باشد.

۲. پیش گرم کردن در کوره

بیلت ها وارد کوره می شوند تا دمای سطح و مغز آن ها تا حد امکان یکنواخت شود. دمای پایین، نیروی لازم برای نورد را افزایش می دهد و دمای بیش از اندازه نیز می تواند پوسته اکسیدی، مصرف انرژی و پرت فلزی را بیشتر کند. هدف این مرحله ایجاد شرایط حرارتی پایدار برای عبور منظم بیلت از غلتک هاست.

۳. پوسته زدایی

در دمای بالا، لایه ای از اکسید آهن روی سطح بیلت تشکیل می شود. این پوسته معمولاً با آب پرفشار جدا می شود تا همراه قطعه وارد شیار غلتک ها نشود. پوسته زدایی ناقص ممکن است به زبری یا فرورفتگی روی سطح میلگرد منجر شود.

۴. نورد اولیه یا رافینگ

بیلت گرم وارد قفسه های رافینگ می شود و کاهش قابل توجهی در سطح مقطع آن رخ می دهد. هم زمان طول قطعه افزایش می یابد و مقطع آن برای مراحل بعدی آماده می شود.
فاصله غلتک ها، دمای قطعه، سرعت چرخش و مسیر ورود باید هماهنگ باشند. تنظیم نادرست می تواند باعث بیضی شدن مقطع، انحراف مسیر یا تاخوردگی سطحی شود؛ بنابراین رافینگ پایه هندسی مراحل بعدی نورد است.

۵. نورد میانی و تنظیم قطر

در قفسه های میانی، سطح مقطع طی چند عبور دیگر کاهش می یابد و به دایره نزدیک می شود. میزان کاهش در هر قفسه بر اساس طراحی شیار غلتک ها تعیین می شود تا جریان فلز یکنواخت باقی بماند.
هماهنگی سرعت قفسه ها و کالیبراسیون غلتک ها در این قسمت اهمیت زیادی دارد. اختلاف سرعت می تواند کشیدگی نامتوازن ایجاد کند و تنظیم نبودن غلتک ها نیز باعث نوسان قطر و تغییر وزن واحد طول میلگرد شود.

۶. نورد نهایی و ایجاد آج

در قفسه پایانی، میلگرد به قطر هدف می رسد و از میان غلتک های شیاردار عبور می کند. طرح حک شده روی غلتک ها به سطح فولاد داغ منتقل می شود و آج های طولی و عرضی را شکل می دهد. آگاهی از تأثیر این مرحله بر شکل سطح و عملکرد محصول، درک دقیق تری از این موضوع ایجاد می کند که میلگرد آجدار چیست و چه تفاوتی با میلگرد ساده دارد.

در این مرحله، قطر زمینه، ارتفاع و فاصله آج ها، زاویه قرارگیری و یکنواختی طرح کنترل می شود. فرسودگی شیار غلتک می تواند آج های کم ارتفاع یا ناقص ایجاد کند و تنظیم نبودن قفسه نیز به نوسان قطر یا نامتقارن شدن آج ها منجر شود.

۷. خنک کاری، برش و بسته بندی

میلگرد پس از خروج از قفسه نهایی وارد بخش خنک کاری و سپس بستر خنک کن می شود. کاهش دما باید کنترل شده باشد؛ زیرا خنک کاری نامتوازن می تواند باعث تابیدگی محصول شود.

سپس میلگردها در طول تعیین شده برش می خورند، شمارش و توزین می شوند و به شکل بندیل درمی آیند. روی پلاک بندیل اطلاعاتی مانند سایز، رده، وزن و شماره ذوب درج می شود تا امکان شناسایی و ردیابی محصول وجود داشته باشد.

اثر تنظیم غلتک ها بر کیفیت میلگرد

شکل شیار، فاصله، میزان فرسودگی، سرعت چرخش و هم راستایی غلتک ها بر ابعاد، وزن و کیفیت آج اثر دارند.

تفاوت نورد گرم و سرد میلگرد

نورد گرم و سرد هر دو روش شکل دهی فولادند، اما کاربرد یکسانی در تولید میلگرد ندارند. میلگردهای ساختمانی رایج عمدتاً با نورد گرم تولید می شوند؛ زیرا در دمای بالا می توان کاهش زیاد سطح مقطع را به صورت پیوسته و با نیروی کمتری انجام داد.

نورد سرد معمولاً در دمای نزدیک محیط و بیشتر برای پردازش ثانویه برخی محصولات فولادی، افزایش دقت ابعادی یا تغییر خواص مکانیکی به کار می رود. کار سرد می تواند استحکام و سختی را افزایش دهد، اما معمولاً شکل پذیری را کاهش می دهد. بنابراین نمی توان آن را صرفاً به دلیل استحکام بالاتر، روش مناسب تری برای تولید میلگرد ساختمانی دانست.

کنترل های مهم پس از نورد

برای بررسی عملکرد خط نورد، موارد زیر اهمیت دارند:

• یکنواختی قطر و گردی مقطع 
• وزن واحد طول و انطباق آن با محدوده مجاز 
• ارتفاع، فاصله و پیوستگی آج ها 
• نبود ترک، تاخوردگی، زبری شدید و تابیدگی 
• ثبت شماره ذوب و امکان ردیابی بندیل 

این کنترل ها در ارزیابی پرکاربردترین میلگردهای ساختمانی اهمیت ویژه ای دارند؛ زیرا نوسان قطر، وزن یا هندسه آج می تواند نشانه اختلال در تنظیمات خط نورد باشد.

آزمون های کشش، خمش و آنالیز شیمیایی نیز برای تأیید محصول ضروری اند، اما شرح آن ها موضوع مستقلی است. تمرکز این مقاله بر مراحلی است که مستقیماً در خط نورد گرم انجام می شوند.

از شناخت خط نورد تا انتخاب مطمئن میلگرد

فرآیند نورد میلگرد از پیش گرم کردن بیلت آغاز می شود و با پوسته زدایی، رافینگ، نورد میانی، نورد نهایی، آج زنی، خنک کاری و برش ادامه پیدا می کند. کیفیت محصول نهایی حاصل هماهنگی دمای نورد، سرعت خط، طراحی شیار غلتک ها، کالیبراسیون تجهیزات و هدایت صحیح قطعه در تمام این مراحل است. به همین دلیل، برای ارزیابی میلگرد نباید تنها به قطر اسمی یا ظاهر آج ها اکتفا کرد و بررسی مشخصات فنی و کیفیت واقعی محصول نیز اهمیت دارد.

فولاد حامیران با تکیه بر تجربه و تخصص خود، مجموعه متنوعی از محصولات فولادی، آهن آلات ساختمانی و سایر محصولات موردنیاز صنایع و پروژه ها را تأمین می کند و امکان بررسی موجودی و مشخصات فنی محصول متناسب با سفارش مشتری را فراهم می سازد. همچنین خدمات آزمایشگاهی حامیران شامل آزمون هایی مانند تست کشش برای تعیین حد تسلیم، استحکام کششی و میزان تغییر طول و آنالیز شیمیایی برای بررسی عناصر آلیاژی و ناخالصی های فولاد است. استفاده از این خدمات می تواند به ارزیابی دقیق تر محصول، تطبیق آن با نیاز فنی پروژه و کاهش ریسک انتخاب نامناسب کمک کند.

برای استعلام موجودی، بررسی مشخصات فنی و دریافت مشاوره درباره انتخاب و خرید میلگرد یا دیگر محصولات این مجموعه، می توانید با شماره ۰۲۱۶۳۵۱۱ با کارشناسان فولاد حامیران تماس بگیرید.