محاسبه وزن پروفیل آهنی با استفاده از جدول وزن یا ابعاد مقطع انجام می‌شود. اگر وزن هر متر مشخص باشد، کافی است آن را در طول شاخه ضرب کنید؛ برای مثال، پروفیلی با وزن 2.5 کیلوگرم در هر متر، در طول 6 متر، 15 کیلوگرم وزن دارد. اگر جدول در دسترس نباشد، می‌توان با استفاده از ابعاد، ضخامت و طول، وزن تقریبی را محاسبه کرد.
دانستن وزن پروفیل، برآورد مقدار مصالح و هزینه خرید و حمل‌ونقل را آسان‌تر می‌کند. در خرید کیلویی نیز هزینه اولیه مصالح از ضرب وزن موردنیاز در قیمت پروفیل به ازای هر کیلوگرم به دست می‌آید. در ادامه، فرمول محاسبه وزن قوطی مربع و مستطیل، جدول‌های خلاصه وزن و روش تعیین وزن شاخه و سایر مقاطع را بررسی می‌کنیم.
نحوه محاسبه وزن پروفیل
برای محاسبه وزن پروفیل، ابتدا باید نوع مقطع، ابعاد، ضخامت و طول آن مشخص باشد. استفاده از جدول معتبرِ متناسب با محصول، ساده‌ترین روش است؛ وزن هر متر را از ردیف مربوط می‌خوانید و در طول موردنظر ضرب می‌کنید. توجه داشته باشید که ابعاد بیرونی به‌تنهایی کافی نیست؛ دو قوطی هم‌اندازه با ضخامت متفاوت، وزن یکسانی ندارند.
روش دیگر، محاسبه دستی بر اساس مقدار فولاد موجود در مقطع است. ابزارهای محاسبه وزن نیز این کار را با دریافت مشخصات محصول انجام می‌دهند. در هر دو روش، درستی نتیجه به اندازه‌های ورودی و فرض‌های محاسبه بستگی دارد.
در این ویدئو می‌توانید با روش محاسبه وزن پروفیل و اطلاعات موردنیاز برای آن آشنا شوید.
فرمول محاسبه وزن پروفیل قوطی مربع و مستطیل
قوطی‌ها مقاطع توخالی هستند؛ بنابراین، در محاسبه وزن آن‌ها باید فقط فولاد موجود در دیواره‌ها در نظر گرفته شود. برای برآورد وزن قوطی مربع و مستطیل می‌توانید از رابطه زیر استفاده کنید:
وزن تقریبی قوطی = (عرض + ارتفاع − دو برابر ضخامت) × ضخامت × طول شاخه × 0.0157
در این رابطه، عرض و ارتفاع بیرونی و ضخامت را به میلی‌متر و طول شاخه را به متر وارد کنید. نتیجه به کیلوگرم به دست می‌آید. ضریب فرمول با فرض چگالی 7850 کیلوگرم بر مترمکعب برای فولاد کربنی محاسبه شده است.
محاسبه وزن قوطی مربع
در قوطی مربع، عرض و ارتفاع برابرند. برای مثال، در قوطی 40×40 با ضخامت 2 میلی‌متر، مجموع عرض و ارتفاع برابر با 80 است. با کم‌کردن دو برابر ضخامت، عدد 76 به دست می‌آید. حاصل ضرب این عدد در ضخامت 2، طول 6 متر و ضریب 0.0157، وزن تقریبی شاخه را مشخص می‌کند؛ یعنی حدود 14.32 کیلوگرم.
محاسبه وزن قوطی مستطیل
فرمول محاسبه وزن قوطی مستطیلی نیز همین است؛ با این تفاوت که عرض و ارتفاع مقطع برابر نیستند. برای قوطی 40×80 با ضخامت 2 میلی‌متر، مجموع عرض و ارتفاع 120 است که پس از کم‌کردن دو برابر ضخامت، به 116 می‌رسد. با واردکردن این مقدار در فرمول، وزن تقریبی شاخه 6 متری 21.85 کیلوگرم خواهد بود.
این رابطه، مقطع را با ضخامت یکنواخت و گوشه‌های تیز در نظر می‌گیرد. بنابراین، گردی گوشه‌ها و تفاوت اندازه‌های واقعی با مقادیر اسمی می‌تواند باعث اختلاف نتیجه با وزن محصول شود.
جدول وزن پروفیل؛ قوطی مربع و مستطیل
جدول‌های زیر، وزن تقریبی چند سایز منتخب از قوطی‌های مربع و مستطیل را نشان می‌دهند. برای یافتن وزن، ابعاد و ضخامت را هم‌زمان بررسی کنید. ستون وزن هر متر برای محاسبه طول‌های مختلف کاربرد دارد و ستون آخر، وزن شاخه 6 متری را نشان می‌دهد.
مقادیر این جدول‌ها با فرمول بالا و فرض گوشه‌های تیز محاسبه شده‌اند و جدول وزن کارخانه نیستند. برای بررسی یک محصول مشخص، جدول سازنده را مبنا قرار دهید؛ وزن واقعی محموله نیز با توزین مشخص می‌شود.
جدول وزن تقریبی قوطی مربع
| ابعاد قوطی (میلی‌متر) | ضخامت (میلی‌متر) | وزن هر متر (کیلوگرم) | وزن شاخه 6 متری (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|
| 20×20 | 1 | 0.60 | 3.58 |
| 30×30 | 1.5 | 1.34 | 8.05 |
| 40×40 | 1.5 | 1.81 | 10.88 |
| 20×20 | 2 | 1.13 | 6.78 |
| 30×30 | 2 | 1.76 | 10.55 |
| 40×40 | 2 | 2.39 | 14.32 |
| 50×50 | 2 | 3.01 | 18.09 |
| 60×60 | 2 | 3.64 | 21.85 |
| 40×40 | 3 | 3.49 | 20.91 |
| 80×80 | 3 | 7.25 | 43.52 |
| 100×100 | 3.5 | 10.61 | 63.63 |
| 100×100 | 6 | 17.71 | 106.26 |
جدول وزن تقریبی قوطی مستطیل
| ابعاد قوطی (میلی‌متر) | ضخامت (میلی‌متر) | وزن هر متر (کیلوگرم) | وزن شاخه 6 متری (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|
| 20×40 | 1.5 | 1.34 | 8.05 |
| 30×60 | 1.5 | 2.05 | 12.29 |
| 40×80 | 1.5 | 2.76 | 16.53 |
| 20×40 | 2 | 1.76 | 10.55 |
| 30×60 | 2 | 2.70 | 16.20 |
| 40×60 | 2 | 3.01 | 18.09 |
| 40×80 | 2 | 3.64 | 21.85 |
| 40×80 | 2.5 | 4.51 | 27.08 |
| 40×80 | 3 | 5.37 | 32.22 |
| 60×120 | 3 | 8.20 | 49.17 |
| 40×80 | 4 | 7.03 | 42.20 |
| 60×220 | 6 | 25.25 | 151.47 |
اعداد جدول تا دو رقم اعشار گرد شده‌اند. وزن شاخه از مقدار پیش از گردکردن محاسبه شده است؛ بنابراین، ممکن است با ضرب عدد نمایش‌داده‌شده در ستون وزن هر متر در 6، اختلاف جزئی داشته باشد.
وزن هر شاخه پروفیل 6 متری چقدر است؟
وزن هر شاخه پروفیل 6 متری به ابعاد و ضخامت آن بستگی دارد. برای نمونه، مطابق جدول محاسباتی بالا، وزن قوطی 40×40 با ضخامت 2 میلی‌متر حدود 14.32 کیلوگرم است؛ همین مقطع با ضخامت 3 میلی‌متر حدود 20.91 کیلوگرم وزن دارد.
بنابراین، پرسشی مانند «وزن پروفیل 40 در 80 چقدر است؟» بدون مشخص‌بودن ضخامت و طول، پاسخ واحدی ندارد. اگر وزن هر متر محصول را از جدول سازنده داشته باشید، کافی است آن را در 6 ضرب کنید. برای طول‌های دیگر نیز طول واقعی شاخه را در محاسبه قرار دهید.
برای چند شاخه هم‌اندازه، وزن یک شاخه در تعداد شاخه‌ها ضرب می‌شود. در سفارش‌های متنوع، وزن هر سایز و ضخامت را جداگانه محاسبه و سپس جمع کنید.
اگر می‌خواهید بدانید هر متر پروفیل چند کیلو است و فقط وزن شاخه را دارید، وزن شاخه را بر طول آن تقسیم کنید. برای مثال، اگر یک شاخه 6 متری 18 کیلوگرم وزن داشته باشد، وزن هر متر آن 3 کیلوگرم است.
تفاوت وزن پروفیل سبک و سنگین
در دو قوطی با ابعاد بیرونی، طول و جنس یکسان، محصولی که ضخامت بیشتری دارد، سنگین‌تر است. بااین‌حال، عنوان «سبک» یا «سنگین» به‌تنهایی وزن را مشخص نمی‌کند؛ یک قوطی بزرگ با دیواره نازک می‌تواند از قوطی کوچک‌تر با دیواره ضخیم، وزن بیشتری داشته باشد.
برای بررسی وزن پروفیل سبک یا هر شاخه پروفیل مبلی نیز باید ابعاد، ضخامت و طول مشخص باشند. جدول‌های بالا شامل چند نمونه با ضخامت پایین‌تر هستند، اما صرف وجود این ضخامت‌ها به معنی طبقه‌بندی محصول به‌عنوان پروفیل مبلی نیست. برای محصول معین، مشخصات همان محصول را بررسی کنید.
محاسبه وزن تیرآهن، ناودانی و نبشی
برای مقاطع باز نیز می‌توان از وزن واحد طول استفاده کرد. وزن هر متر را از جدول اشتالِ مقطع متناظر یا جدول مشخصات سازنده پیدا کنید و در رابطه زیر قرار دهید:
وزن شاخه (کیلوگرم) = وزن هر متر مقطع (کیلوگرم بر متر) × طول شاخه (متر)
این رابطه برای هر سه مقطع کاربرد دارد؛ تفاوت در مشخصاتی است که باید هنگام انتخاب ردیف جدول بررسی کنید.
محاسبه وزن تیرآهن
در تیرآهن، علاوه بر سایز، نوع مقطع باید مشخص باشد. تیرآهن‌های IPE، HEA و HEB جدول‌های وزنی متفاوتی دارند؛ بنابراین، ردیف انتخاب‌شده باید با مشخصات تیرآهن موردنظر مطابقت داشته باشد.
محاسبه وزن ناودانی
برای ناودانی، سایز و نوع مقطع را با جدول تطبیق دهید. ناودانی‌های هم‌سایز لزوماً هم‌وزن نیستند؛ ضخامت جان و بال‌ها و استاندارد ابعادی بر وزن آن‌ها اثر می‌گذارند.
محاسبه وزن نبشی
در نبشی، اندازه بال‌ها و ضخامت را بررسی کنید. اگر نبشی بال‌نامساوی است، اندازه هر دو بال باید با ردیف انتخاب‌شده در جدول مطابقت داشته باشد.
عوامل مؤثر بر وزن پروفیل و دقت محاسبه
ابعاد مقطع، ضخامت، طول و جنس فلز، عوامل اصلی تعیین وزن پروفیل هستند. هنگام محاسبه دستی، واحدها را مطابق فرمول وارد کنید؛ در رابطه قوطی این مقاله، ابعاد و ضخامت به میلی‌متر و طول به متر وارد می‌شوند.
در استفاده از جدول نیز وزن هر متر را با وزن شاخه اشتباه نگیرید؛ اولی با واحد کیلوگرم بر متر و دومی با واحد کیلوگرم بیان می‌شود. همچنین، برای محاسبه وزن یک مجموعه ساخته‌شده، اتصالات، صفحات و سایر قطعات باید جداگانه در نظر گرفته شوند.
تلرانس ابعادی، از جمله تفاوت ضخامت واقعی با مقدار اسمی، بر میزان اختلاف وزن اثر می‌گذارد. ازاین‌رو، هنگام مقایسه عدد محاسبه‌شده با محصول، ابتدا مطمئن شوید ابعاد، ضخامت و طول مورد مقایسه یکسان هستند.
چرا محاسبه وزن پروفیل اهمیت دارد؟
دانستن وزن پروفیل به برآورد هزینه خرید و حمل‌ونقل کمک می‌کند. در ساخت و تولید نیز محاسبه وزن قطعات در کنار برنامه برش، برای مدیریت مصرف مواد و بررسی ضایعات کاربرد دارد.
وزن مقاطع بخشی از اطلاعات موردنیاز برای محاسبه بار مرده سازه است؛ اما به‌تنهایی ظرفیت باربری یا ایمنی سازه را مشخص نمی‌کند. این ارزیابی به مشخصات مصالح، شکل مقطع، شرایط اتصال و محاسبات سازه‌ای نیاز دارد.
جمعبندیبرای محاسبه وزن پروفیل، ابتدا نوع مقطع، ابعاد، ضخامت و طول را مشخص کنید. اگر وزن هر متر در جدول معتبر محصول موجود باشد، ضرب آن در طول شاخه، ساده‌ترین روش است. برای قوطی مربع و مستطیل نیز می‌توان از فرمول ابعادی برای برآورد اولیه استفاده کرد. هنگام مقایسه با محصول واقعی، فرض‌های محاسبه، مشخصات سازنده و نتیجه توزین را در نظر بگیرید.
