بحران خاموش در شریانهای تولید فولاد
صنعت فولاد ، به عنوان ستون فقرات اقتصاد صنعتی هر کشوری، همواره نیازمند جریان پیوسته و بدون مانع مواد اولیه و تجهیزات است. اما متأسفانه، در ماههای اخیر، شاهد بروز مجموعهای از موانع اداری و قانونی هستیم که نه تنها روند تولید را کند کرده، بلکه امنیت سرمایهگذاری و اشتغال در این صنعت استراتژیک را نیز به چالش کشیده است. گزارشهای میدانی و اظهارات فعالان صنفی، از ایجاد «بحران خاموش» در فرآیند واردات حکایت دارد؛ بحرانی که از دل بروکراسیهای داخلی نشأت گرفته و ابعادی فراتر از تحریمهای خارجی یافته است.
پارادوکس «صادرکننده خودکفا» و «واردکننده متوقف»
یکی از اساسیترین مشکلات مطرح شده، در حوزه تأمین ارز برای واردات نهادههای تولیدی است. عمده شرکتهای فولادی، از جمله بخش صادراتمحور خود، قادرند نیازهای ارزی خود را از محل ارز حاصل از صادرات تأمین کنند. این به معنای «خودکفایی ارزی» در این بخش است. با این حال، از نیمه اسفند سال گذشته، شاهد اختلالات جدی در این فرآیند بودهایم:
قفل سامانه جامع تجارت: امکان ثبت سفارشهای وارداتی از محل ارز صادراتی در سامانه جامع تجارت، برای ماهها با محدودیتهای فنی و رویهای مواجه بود. این بدان معناست که حتی ارزی که شرکتها خود تولید کرده بودند، امکان استفاده برای واردات را نداشت.
توقف تخصیص ارز توسط بانک مرکزی: علیرغم رفع موانع ثبت سفارش، اکنون بانک مرکزی از تخصیص ارز (حتی ارز صادراتی که متعلق به خود شرکت است) ممانعت میکند. این رویه، منطق اقتصادیِ «ارز حاصل از صادرات برای واردات» را کاملاً نقض میکند.
حذف مواد استراتژیک از سبد واردات؛ ضربه به قلب تولید آلیاژی
چالشها به همینجا ختم نمیشود. بانک مرکزی اقدام به حذف برخی مواد حیاتی و استراتژیک از فهرست کالاهای مجاز برای واردات از محل ارز صادراتی کرده است. مشخصاً، حذف فروسیلیکو منگنز (FeSiMn) به عنوان یکی از اصلیترین عناصر آلیاژی مورد نیاز در تولید فولادهای خاص و آلیاژی، ضربهای مهلک به این بخش از صنعت وارد آورده است.
پیامدها: این تصمیم باعث شده حتی مواد اولیهای که قبلاً ترخیص شده و در گمرکات منتظر مجوز خروج بودهاند، اکنون با مشکل مواجه شوند. این وضعیت، توانایی تولیدکنندگان فولاد آلیاژی برای پاسخگویی به تقاضاهای داخلی و خارجی را به شدت محدود میکند.
ریسک توقف تولید: بدون دسترسی به مواد اولیه کلیدی مانند فروسیلیکو منگنز، عملاً امکان ادامه تولید در بسیاری از خطوط ذوب و ریختهگری فولادهای آلیاژی وجود نخواهد داشت.
آثار مخرب بر تولید، اشتغال و اقتصاد ملی
تصمیمات غیرکارشناسی و رویههای اداری دستوپاگیر، تبعات زیانباری برای صنعت فولاد و اقتصاد کشور به همراه دارد:
کاهش توان رقابتپذیری: توقف یا کندی در واردات، توان رقابتپذیری تولیدکنندگان ایرانی را در بازارهای بینالمللی کاهش میدهد.
تهدید اشتغال: صنعت فولاد، زنجیره گستردهای از اشتغال را در صنایع پاییندستی و وابسته به خود ایجاد کرده است. اختلال در تولید، مستقیماً این اشتغال را تهدید میکند.
آسیب به اقتصاد ملی: فولاد یکی از ارکان اصلی صادرات غیرنفتی و ارزآوری کشور است. هرگونه وقفه در این چرخه، بر تراز تجاری و سلامت اقتصادی کشور اثر منفی میگذارد.
موضعگیری و راهکارها
ضرورت بازنگری فوری: لازم است فرآیندهای ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت تسهیل شده و تخصیص ارز حاصل از صادرات به خود صادرکنندگان، بدون پیچیدگیهای غیرضروری، تضمین گردد.
احیای سبد واردات استراتژیک: بازنگری در فهرست کالاهای مجاز و اولویتبخشی به مواد اولیه حیاتی مانند فروسیلیکو منگنز، گامی ضروری برای جلوگیری از توقف تولید است.
نقش حامیران در پایداری زنجیره تأمین: « فولاد حامیران » همواره متعهد به پایداری و ارتقاء زنجیره تأمین صنعت فولاد بوده است. ما با اتکا به دانش فنی روز و درک بازار، تلاش میکنیم تا علیرغم این موانع، نقش خود را در تأمین نیازهای کیفی و کمی بازار ایفا کنیم.
