افغانستان یکی از بازارهای منطقهای محصولات فولادی و مصالح ساختمانی ایران است. نزدیکی جغرافیایی، دسترسی زمینی، هزینه حمل مناسبتر نسبت به تأمینکنندگان دورتر و نیاز این کشور به توسعه زیرساختها، ظرفیت ادامه صادرات محصولاتی مانند میلگرد، تیرآهن، ورق و محصولات مفتولی را فراهم کرده است.
برخلاف گزارشهای قدیمی درباره توقف صادرات، مبادلات تجاری ایران و افغانستان ادامه دارد. توقف ایجادشده در سال ۲۰۲۱، نتیجه موقت تحولات سیاسی و اختلال در مسیرهای لجستیکی بود و نمیتوان آن را به وضعیت فعلی بازار تعمیم داد. در تازهترین گزارشها، حجم تجارت سالانه دو کشور حدود ۴ میلیارد دلار برآورد شده و روزانه بیش از هزار محموله تجاری از مرز اسلامقلعه عبور میکند.
فولاد و مصالح ساختمانی در سبد صادرات ایران
نیاز افغانستان به اجرای پروژههای ساختمانی، راهسازی، توسعه شهری و زیرساختهای صنعتی، زمینه تقاضا برای آهنآلات ساختمانی را حفظ کرده است. میلگرد، مقاطع ساختمانی، لوله و پروفیل، ورقهای فولادی و انواع مفتول از محصولاتی هستند که قابلیت عرضه در این بازار را دارند. افغانستان نیز همچنان بخش قابلتوجهی از کالاهای صنعتی و مواد اولیه موردنیاز خود را از کشورهای همسایه، بهویژه ایران، تأمین میکند.
مسیرهای ریلی؛ فرصت تازه برای صادرات
توسعه حملونقل ریلی میتواند هزینه و زمان صادرات کالاهای سنگین مانند فولاد را کاهش دهد. در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۴، حدود ۴۵۰ هزار تن کالا از مسیر ریلی شمتیغ به افغانستان صادر یا ترانزیت شد و برنامه افزایش ظرفیت این مسیر نیز در دستور کار قرار گرفت. این آمار مربوط به مجموع کالاهاست، اما گسترش ظرفیت ریلی میتواند به صادرات محصولات فولادی نیز کمک کند.
رقابت در بازار افغانستان افزایش مییابد
افغانستان همزمان در حال توسعه ظرفیتهای داخلی تولید فولاد است. راهاندازی فاز دوم یک کارخانه ذوب آهن در کابل با ظرفیت فرآوری روزانه ۵۰۰ تن نشان میدهد که تأمینکنندگان ایرانی در آینده با تولید داخلی و رقبای منطقهای بیشتری مواجه خواهند شد.
حفظ سهم ایران در این بازار به قیمت رقابتی، تحویل منظم، استاندارد محصول، خدمات حمل و ثبات مقررات مرزی وابسته است. بررسی قیمت میلگرد و سایر مقاطع پیش از عقد قرارداد نیز برای مدیریت نوسانات بازار اهمیت دارد.
