خمکاری نبشی برای ایجاد خم در نقطه‌ای مشخص یا تبدیل نبشی مستقیم به قطعه‌ای قوسی انجام می‌شود. این دو نتیجه به ابزار و تنظیمات یکسانی نیاز ندارند. ابعاد و جنس نبشی، جهت خم و شکل نهایی قطعه تعیین می‌کنند کدام روش قابل بررسی است. اگر نبشی قرار است پس از خرید خم شود، این مشخصات باید در کنار قیمت نبشی در انتخاب محصول لحاظ شوند.
خمکاری نبشی چیست؟
در این فرآیند، با اعمال نیرو شکل نبشی تغییر می‌کند. نتیجه ممکن است یک خم موضعی با زاویه مشخص یا قوسی پیوسته با شعاع معین باشد. بنابراین خم کردن نبشی در یک نقطه و قوس دادن آن در طول قطعه، به روش اجرای یکسانی نیاز ندارند.
حفظ شکل مقطع هنگام کار اهمیت دارد. اگر ابزار یا جهت قرارگیری نبشی مناسب نباشد، بال‌ها ممکن است تغییر شکل دهند یا قطعه دچار پیچش شود. 
روش‌های خمکاری نبشی
خم موضعی با پرس
وقتی نقشه به خم در ناحیه‌ای مشخص نیاز دارد، پرس و ابزار متناسب با قطعه یکی از روش‌های قابل بررسی است. موقعیت نبشی و شکل ابزار باید طوری تنظیم شوند که زاویه موردنظر ایجاد شود و بال‌های آن تغییر شکل ناخواسته پیدا نکنند.
قوس دادن نبشی با دستگاه نورد
برای ایجاد قوس پیوسته، نبشی از میان غلتک‌های دستگاه نورد عبور می‌کند. رسیدن به شعاع موردنظر ممکن است به چند عبور نیاز داشته باشد. جهت قرارگیری مقطع نسبت به غلتک‌ها نیز مهم است، چون بر شکل قوس و احتمال اعوجاج اثر می‌گذارد.
خمکاری نبشی دستی
ابزار ساده کارگاهی برای خم کردن برخی قطعات سبک و کارهای محدود قابل بررسی است. امکان استفاده از آن به ابعاد و جنس نبشی، زاویه موردنیاز و ظرفیت ابزار بستگی دارد. برای قطعات حساس یا دارای نقش سازه‌ای، روش اجرا باید با نقشه و الزامات پروژه هماهنگ باشد.
| نتیجه موردنظر | روش قابل بررسی | کنترل مهم پس از اجرا |
|---|---|---|
| خم در یک ناحیه مشخص | پرس و ابزار متناسب | زاویه خم و شکل بال‌ها |
| قوس پیوسته در طول نبشی | نورد غلتکی | شعاع، یکنواختی قوس و پیچش |
| خم ساده در قطعه سبک | ابزار خم‌کن کارگاهی | زاویه نهایی و انطباق با نقشه |
این جدول برای بررسی اولیه روش اجراست. امکان اجرا و شعاع قابل دستیابی باید برای همان نبشی و دستگاه بررسی شوند.
مراحل اجرای خم
ابتدا ابعاد بال‌ها، ضخامت، گرید متریال و طول قطعه با نقشه تطبیق داده می‌شوند. سپس بر اساس شکل نهایی، روش و ابزار مناسب انتخاب می‌شود.
هنگام اجرا، قطعه باید در جهت درست نسبت به ابزار یا غلتک قرار گیرد. پس از شکل‌دهی نیز زاویه یا شعاع، ابعاد نهایی، پیچش و وضعیت بال‌ها بررسی می‌شوند. اگر قطعه قرار است در مجموعه‌ای مونتاژ شود، انطباق آن با محل اتصال هم اهمیت دارد.
عوامل مؤثر بر نتیجه خمکاری
زاویه یا شعاع موردنظر میزان تغییر شکل لازم را تعیین می‌کند. قوس با شعاع محدودتر، بسته به ابعاد و جنس نبشی، می‌تواند کنترل شکل مقطع را دشوارتر کند.
ابعاد، ضخامت و گرید متریال در انتخاب ابزار و ظرفیت دستگاه اثر دارند. جهت خم نیز باید مشخص باشد؛ یک نبشی ممکن است در جهت‌های مختلف رفتار یکسانی هنگام شکل‌دهی نداشته باشد.
مشکلات رایج هنگام خم کردن نبشی
اعوجاج مقطع زمانی رخ می‌دهد که بال‌ها یا محل اتصال آن‌ها از شکل موردنظر خارج شوند. پیچش و قوس غیریکنواخت نیز ممکن است به قرارگیری قطعه یا تنظیم دستگاه مربوط باشند.
ترک‌خوردگی از دیگر مشکلات احتمالی است و باید با توجه به متریال، وضعیت لبه‌ها و مقدار تغییر شکل بررسی شود. در خم‌های زاویه‌دار، برگشت فنری هم می‌تواند باعث شود زاویه قطعه پس از برداشتن نیرو با زاویه آن هنگام اعمال نیرو تفاوت داشته باشد.
کاربرد نبشی خم‌شده و قوسی
این قطعات، متناسب با طراحی، در ساخت قاب‌ها، فریم‌ها، تجهیزات صنعتی و برخی اجزای معماری یا سازه‌ای کاربرد دارند. نوع استفاده تعیین می‌کند چه میزان دقت ابعادی و کنترل تغییر شکل لازم است. برای قطعات سازه‌ای، مناسب بودن محصول نهایی باید با نقشه و محاسبات پروژه سنجیده شود.
اطلاعات لازم پیش از سفارش
برای سفارش، ابعاد و ضخامت نبشی، گرید متریال، طول و تعداد قطعات، جهت خم و نقشه شکل نهایی را مشخص کنید. اگر قطعه قوسی است، شعاع و ابعاد لازم برای تعیین طول و موقعیت قوس را نیز ارائه دهید. این اطلاعات مبنای بررسی امکان اجرا و کنترل قطعه تحویلی هستند.
جمع‌بندی
روش مناسب خمکاری نبشی به شکل نهایی قطعه، مشخصات نبشی و امکانات اجرایی بستگی دارد. برای ایجاد خم موضعی می‌توان روش‌های مبتنی بر پرس را بررسی کرد، در حالی که برای ایجاد قوس پیوسته، نورد غلتکی یکی از روش‌های متداول است. در هر دو حالت، ابعاد و گرید نبشی، جهت خم و ظرفیت دستگاه باید پیش از اجرا بررسی شوند.
اگر قطعه از نظر ابعادی یا سازه‌ای حساس است، انتخاب روش به‌تنهایی کافی نیست و نتیجه نهایی باید از نظر زاویه یا شعاع، پیچش، تغییر شکل مقطع و انطباق با نقشه پروژه کنترل شود. برای انتخاب و خرید نبشی متناسب با نیاز پروژه نیز می‌توانید از مشاوره کارشناسان فولاد حامیران استفاده کنید.
