در یک تعریف ساده میتوان گفت فولادهای ابزار سردکار مانند فولاد d2، فولادهایی با درصد کربن بالا هستند. فولادهای سردکار علاوه بر کربن، حاوی عناصر آلیاژی دیگری نیز هستند که باعث بهبود خواصی مانند سختی، مقاومت سایشی و پایداری ابعادی میشوند. مهمترین ویژگی این نوع فولاد، سختی بالا و مقاومت زیاد در برابر سایش است.
فولادهای سردکار به طور کلی به 5 دسته تقسیم میشوند. این دستهبندی بر اساس ترکیبات شیمیایی و نوع عملیات حرارتی انجام میشود. لازم به ذکر است که قیمت فولاد d2 نیز مانند سایر فولادهای آلیاژی تحت تأثیر نوسانات بازار فلزات قرار دارد و ممکن است در بازههای زمانی مختلف تغییر کند.
1. ابزار سخت شونده در روغن (O)
فولادهای این گروه معمولاً در دمای حدود 800 درجه سانتیگراد آستنیته شده و سپس تحت عملیات کوئنچ در روغن قرار میگیرند. پس از سختکاری نیز عملیات برگشت (تمپر) معمولاً در دمای حدود 200 درجه سانتیگراد انجام میشود تا تنشهای داخلی کاهش یافته و ساختار فولاد پایدارتر شود.
2.فولاد ابزار سخت شده در هوا (A)
این نوع فولادها در دمای محیط دارای مقاومت سایشی مناسبی هستند. فولادهای گروه A به دلیل خنککاری در هوا نسبت به برخی فولادهای دیگر اعوجاج کمتری داشته و در هنگام عملیات حرارتی از پایداری ابعادی بالاتری برخوردارند.
3.فولاد ابزار سخت شونده در آب (W)
فولادهای سخت شونده در آب دارای مقدار عناصر آلیاژی کمتری بوده و بخش عمده ترکیب آنها را کربن تشکیل میدهد. این فولادها با کوئنچ در آب سخت میشوند. با این حال، در برخی موارد سختی به طور یکنواخت در تمام ضخامت قطعه ایجاد نشده و بیشتر در لایههای سطحی مشاهده میشود.
4.فولادهای ابزاری مقاوم شده دربرابر شوک و ضربه (S)
فولادهای سری S به گونهای طراحی شدهاند که مقاومت مناسبی در برابر ضربه و شوک مکانیکی داشته باشند. این فولادها معمولاً در ساخت ابزارهایی استفاده میشوند که تحت بارهای ضربهای قرار دارند.
5. فولاد های پر کربن، کروم و ابزار سرد
فولادهای گروه d به دلیل داشتن درصد بالای کربن و کروم از مقاومت بسیار بالایی در برابر سایش و تا حدی خوردگی برخوردار هستند. گریدهای این گروه شامل d2، d3، d4 و d6 بوده و در میان آنها فولاد d2 از کاربرد گستردهتری در صنایع برخوردار است.
فولاد d2 چه نوع فولادی است؟
فولاد d2 یکی از فولادهای ابزار سردکار است که در استاندارد DIN با شماره 1.2379 شناخته میشود. این فولاد در استانداردهای مختلف با نامهای متفاوتی معرفی شده است؛ برای مثال در استاندارد ASTM آمریکا با نام D2 و در استاندارد Böhler با نام K110 شناخته میشود.
فولاد d2 دارای مقدار بالایی کربن و کروم است که همین موضوع باعث افزایش مقاومت سایشی آن میشود. این فولاد قابلیت سخت شدن در هوا را داشته و در آلمان با نام متالورژیکی X155CrVMo12‑1 نیز شناخته میشود.
عملیات آنیل کاری فولاد d2 به این صورت انجام میشود که فولاد در دمای 800 تا 850 درجه سانتیگراد حدود 120 دقیقه نگهداری شده و سپس در داخل کوره تا دمای 600 درجه سانتیگراد به آرامی سرد میشود. سرعت خنککاری در این مرحله معمولاً 10 تا 20 درجه سانتیگراد در ساعت است.
عملیات سختکاری فولاد آلیاژی 1.2379 معمولاً در دمای 1000 تا 1040 درجه سانتیگراد انجام میشود. پس از آن قطعه تا محدوده دمایی 500 تا 550 درجه سانتیگراد خنک شده و سپس فرآیند سرد شدن ادامه مییابد. پس از انجام این مراحل، سختی فولاد d2 معمولاً در محدوده 62 تا 64 راکول C قرار میگیرد.
کاربرد فولاد d2
فولاد 1.2379 یا همان d2 در صنایع مختلف کاربردهای متعددی دارد و به همین دلیل خرید فولاد d2 در بازار ابزارسازی و قالبسازی رایج است. از این فولاد در صنایع مختلفی مانند هوانوردی، صنایع شیمیایی، پتروشیمی و تولید ابزارهای صنعتی استفاده میشود.
برخی از کاربردهای فولاد سردکار d2 عبارتند از:
- ابزارهای برش معمولی و دقیق تا ضخامت حدود 12 میلیمتر
- ابزارهای نجاری مانند تیشه و رندههای نجاری
- ابزارهای مهرزنی
- تیغهها و ابزارهای برش صنعتی
- ابزارهایی مانند منگنهها و چاکدهندهها
- تولید ابزارهای تیز مانند چاقو
نکته قابل توجه در مورد فولاد d2 این است که این فولاد قابلیت ماشینکاری بالایی ندارد. اگر قابلیت ماشینکاری یک فولاد آلیاژی ساده را 100 درصد در نظر بگیریم، قابلیت ماشینکاری فولاد 1.2379 حدود 50 درصد خواهد بود.
خصوصیات فیزیکی فولاد d2
قیمت فولاد d2
نوسانات بازار فلزات باعث شده است که قیمت فولاد d2 مقدار ثابتی نداشته باشد و بسته به شرایط بازار تغییر کند. برای اطلاع از قیمت روز فولاد d2 و شرایط فروش، میتوانید با کارشناسان فولاد حامیران تماس بگیرید تا اطلاعات بهروز در اختیار شما قرار دهند.
