کارخانه الکترود آما یکی از قدیمی ترین تولیدکنندگان ایرانی در حوزه مواد مصرفی جوشکاری است. در صنایع مختلف، از ساخت تجهیزات و سازه های فلزی گرفته تا تعمیر و نگهداری، انتخاب مواد مصرفی مناسب تاثیر مستقیمی بر کیفیت اتصال جوشی دارد. نوع فلز پایه، ضخامت قطعه، وضعیت جوشکاری و خواص مکانیکی مورد انتظار از عواملی هستند که هنگام انتخاب الکترود باید در نظر گرفته شوند. برای بررسی محصولات مختلف و استعلام قیمت الکترود نیز می توان مشخصات فنی هر محصول را متناسب با کاربرد مورد نظر مقایسه کرد.
اطلاعات کارخانه الکترود آما
ایده تولید الکترود جوشکاری در ایران در سال 1338 توسط گروهی از متخصصان صنعت شکل گرفت و شرکت صنعتی آما نیز در همان سال تاسیس شد. تولید انبوه الکترود در فروردین 1340 با ظرفیت حدود 440 تن در سال آغاز شد. با افزایش نیاز صنایع داخلی، این مجموعه خطوط تولید خود را توسعه داد و ظرفیت تولید در سال 1342 به حدود 2200 تن رسید.
تا پیش از راه اندازی این مجموعه، بخش قابل توجهی از نیاز کشور به الکترود از طریق واردات تامین می شد. توسعه صنایع نفت، ساختمان و سایر بخش های صنعتی باعث شد تقاضا برای مواد مصرفی جوشکاری نیز افزایش پیدا کند.
در اوایل دهه 1340، آما برای توسعه دانش فنی و به روزرسانی فرآیندهای تولید با شرکت Oerlikon سوئیس همکاری کرد. همچنین در سال 1348 نخستین واحد تولید سنگ های سایش و برش این مجموعه با استفاده از دانش فنی شرکت RASTA سوئیس راه اندازی شد.
با توسعه بازار داخلی و افزایش مصرف محصولات جوشکاری، ظرفیت و تنوع تولید آما نیز در سال های بعد افزایش یافت. پس از جنگ و همزمان با توسعه صنایع کشور، برنامه توسعه کارخانه و تولید محصولات جدید در دستور کار قرار گرفت.
در سال 1376 اجرای مجموعه جدید تولیدی در زمینی به مساحت حدود 50 هزار متر مربع در کیلومتر 17 جاده مخصوص کرج آغاز شد. این مجموعه شامل سالن های تولید، انبار، آزمایشگاه، کارگاه های تعمیراتی و بخش های پشتیبانی بود. در سال 1389 نیز با خرید زمین مجاور و توسعه سالن ها، مساحت مجموعه افزایش یافت.
تمرکز این شرکت در سال های بعد بر توسعه محصولات جوشکاری، کنترل کیفیت، آموزش نیروی انسانی، همکاری با مراکز علمی و توسعه بازار داخلی و صادراتی قرار گرفت.
محصولات کارخانه الکترود آما
توسعه خطوط تولید آما امکان عرضه طیف متنوعی از مواد مصرفی جوشکاری و محصولات سایش و برش را فراهم کرده است. محصولات اصلی این مجموعه را می توان در گروه های زیر قرار داد:
- انواع الکترودهای روکش دار برای جوشکاری قوسی دستی
- سیم جوش MIG/MAG
- سیم جوش TIG
- سیم جوش زیرپودری
- سیم جوش توپودری
- انواع پودر جوشکاری زیرپودری
- محصولات سایش و برش
این تنوع باعث شده محصولات آما در کاربردهای عمومی جوشکاری تا پروژه های صنعتی با نیازهای فنی مشخص مورد استفاده قرار گیرند.
انواع الکترودهای جوشکاری
الکترودهای روتیلی:
این الکترودها دارای پوشش با پایه روتیل هستند و به دلیل قوس پایدار، سهولت جوشکاری و ظاهر مناسب گرده جوش در بسیاری از کاربردهای عمومی مورد استفاده قرار می گیرند.
الکترودهای قلیایی:
الکترودهای قلیایی یا کم هیدروژن برای کاربردهایی که کنترل هیدروژن و خواص مکانیکی اتصال اهمیت دارد استفاده می شوند. نگهداری صحیح این الکترودها برای جلوگیری از جذب رطوبت اهمیت زیادی دارد.
الکترودهای سلولزی:
این گروه نفوذ مناسبی ایجاد می کنند و برخی انواع آنها در جوشکاری خطوط لوله و موقعیت های خاص جوشکاری کاربرد دارند.
سیم جوش MIG/MAG
در فرآیند MIG/MAG یا GMAW از سیم جوش پیوسته به عنوان الکترود مصرفی استفاده می شود. همزمان گاز محافظ وظیفه حفاظت از حوضچه مذاب در برابر هوای محیط را بر عهده دارد.
نوع سیم جوش و گاز محافظ باید بر اساس جنس فلز پایه، خواص مورد انتظار اتصال و شرایط فرآیند انتخاب شود.
سیم جوش توپودری
سیم جوش های توپودری دارای هسته حاوی مواد فلاکس هستند و در فرآیند FCAW مورد استفاده قرار می گیرند. برخی از این سیم ها به گاز محافظ خارجی نیاز دارند و برخی دیگر از نوع Self-Shielded هستند و بدون گاز محافظ جداگانه قابل استفاده اند.
سیم و پودر جوشکاری زیرپودری
در فرآیند SAW، سیم جوش به صورت پیوسته وارد منطقه جوش می شود و قوس زیر لایه ای از پودر جوشکاری شکل می گیرد. این روش در ساخت قطعات و سازه هایی که به نرخ رسوب بالا و جوشکاری طولانی نیاز دارند کاربرد دارد.
فیلر یا ماده پرکننده چیست؟
در بسیاری از فرآیندهای جوشکاری از ماده ای برای پر کردن فضای اتصال و تشکیل فلز جوش استفاده می شود که به آن فیلر یا ماده پرکننده گفته می شود.
انتخاب فیلر مناسب به نوع فلز پایه، ضخامت قطعه، فرآیند جوشکاری، شرایط کاری و خواص مورد انتظار از اتصال بستگی دارد. به همین دلیل، انتخاب ماده مصرفی تنها بر اساس قطر یا قیمت آن انجام نمی شود.
در جوشکاری SMAW، الکترود روکش دار علاوه بر ایجاد قوس، فلز مورد نیاز برای تشکیل جوش را نیز تامین می کند. در فرآیندهای MIG/MAG از سیم جوش پیوسته و در TIG معمولا از فیلر راد جداگانه استفاده می شود.
برخلاف الکترود روکش دار، سیم جوش جامد MIG/MAG دارای پوشش خارجی فلاکس نیست. با این حال، سیم های توپودری دارای مواد فلاکس در داخل ساختار خود هستند؛ بنابراین نمی توان تمام سیم جوش ها را فاقد مواد محافظ دانست.
جوشکار باید پیش از شروع کار، پارامترهایی مانند جریان، ولتاژ، سرعت حرکت و نوع ماده مصرفی را متناسب با فرآیند تنظیم کند. انتخاب صحیح این موارد می تواند احتمال بروز عیوبی مانند تخلخل، ترک یا عدم همجوشی را کاهش دهد. فولاد حامیران نیز به عنوان یکی از مجموعه های فعال در تامین محصولات فولادی و جوشکاری، محصولات آما را در کنار سایر برندها و تولیدکنندگان این حوزه عرضه می کند.
فهرست محصولات کارخانه الکترود آما
محصولات آما در گروه های متنوعی عرضه می شوند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
| گروه محصول | انواع محصولات |
|---|---|
| الکترودهای روکش دار | الکترود روکش دار، روتیلی، قلیایی، با راندمان رسوب بالا، سلولزی |
| الکترودهای کاربرد خاص | الکترود سلولزی مخصوص خطوط نفت و گاز، مخصوص فولادهای زنگ نزن، آلیاژهای نیکل، فولادهای مقاوم به خزش، فولادهای ساختمانی دانه ریز |
| الکترودهای ویژه | الکترود مخصوص چدن، روکشی سخت، آلومینیوم و برنز، برش و شیارزنی |
| پودر جوشکاری زیرپودری | پودر جوشکاری زیرپودری، مخصوص فولادهای ساختمانی و دانه ریز، فولادهای زنگ نزن آستنیتی، روکشی سخت، پودر پشت بند |
| سیم جوش زیرپودری | سیم جوش زیرپودری بدون آلیاژ، کم آلیاژ و مخصوص فولادهای زنگ نزن |
| سیم جوش MIG/MAG | بدون آلیاژ، کم آلیاژ، مخصوص فولادهای زنگ نزن و آلیاژهای پایه نیکل |
| سیم جوش TIG | بدون آلیاژ، کم آلیاژ، مخصوص فولادهای زنگ نزن و آلیاژهای پایه نیکل |
| سیم جوش توپودری | انواع سیم جوش توپودری برای فرآیند FCAW |
| محصولات برش | محصولات برش چدن، آلومینیوم و مس، فولاد زنگ نزن، آهن و فولاد، سنگ، بتن و سرامیک |
| محصولات سایش | محصولات سایش آلومینیوم و مس، فولاد زنگ نزن، چدن، آهن و فولاد |
برخی محصولات این مجموعه نیز با کدهای تجاری مشخصی عرضه می شوند که از جمله آنها می توان به AMA 1470JA-E308L-16، AMA 1470JB-E316L-16، AMA 1335JB-E2209L-16، AMA 1660JA-E308-16، AMA 1440N-E8016-C1 و AMA 1047PN-E6010 اشاره کرد.
استاندارد کارخانه الکترود آما
مواد مصرفی جوشکاری بر اساس نوع محصول و کاربرد با استانداردهای متفاوتی طبقه بندی می شوند. به همین دلیل، نمی توان یک استاندارد واحد را برای تمام محصولات آما در نظر گرفت.
برای نمونه، استاندارد AWS A5.1/A5.1M مربوط به الکترودهای فولاد کربنی برای جوشکاری قوسی دستی است. نسخه فعلی منتشرشده AWS برای این گروه AWS A5.1/A5.1M:2025 است.
در استانداردهای ISO نیز ISO 2560:2020 برای طبقه بندی الکترودهای روکش دار مورد استفاده در جوشکاری دستی فولادهای بدون آلیاژ و دانه ریز کاربرد دارد.
برای الکترودهای روکش دار فولادهای زنگ نزن و مقاوم به حرارت نیز استاندارد ISO 3581:2023 مورد استفاده قرار می گیرد. در سیستم AWS، استاندارد A5.4/A5.4M به الکترودهای فولاد زنگ نزن برای جوشکاری قوسی دستی اختصاص دارد.
بنابراین هنگام انتخاب یک محصول آما بهتر است علاوه بر نام تجاری، کد طبقه بندی AWS یا ISO درج شده روی محصول و دیتاشیت فنی آن نیز بررسی شود.
جایگاه الکترود آما در صنعت جوشکاری
آما با سابقه چند دهه فعالیت در تولید مواد مصرفی جوشکاری، محصولات متنوعی برای کاربردهای عمومی و صنعتی عرضه می کند. تنوع الکترودهای روکش دار، سیم جوش، پودرهای زیرپودری و محصولات سایش و برش باعث شده این برند در بخش های مختلف صنعت مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، انتخاب الکترود یا سیم جوش باید بر اساس نوع فولاد، فرآیند جوشکاری، شرایط کاری و مشخصات فنی پروژه انجام شود. بررسی استاندارد محصول، نوع پوشش، خواص مکانیکی فلز جوش و توصیه های سازنده می تواند به انتخاب دقیق تر ماده مصرفی و کاهش مشکلات حین جوشکاری کمک کند.
