داربست چیست؟ راهنمای جامع داربست ساختمانی

داربست یک سازه موقت برای ایجاد دسترسی ایمن به بخش های مرتفع ساختمان است که امکان استقرار کارگران، ابزار و مصالح را در زمان اجرای عملیات ساخت، تعمیر یا نگهداری فراهم می کند. داربست های ساختمانی در مدل های مختلفی مانند داربست پایه دار، تکی، دوبل، معلق و کنسولی اجرا می شوند و انتخاب نوع مناسب آن ها به ارتفاع پروژه، شرایط محل اجرا و میزان بار واردشده بستگی دارد.

در بسیاری از پروژه ها، لوله های فولادی به دلیل استحکام مناسب و قابلیت مونتاژ و جمع آوری، بخش اصلی سازه داربست را تشکیل می دهند. جنس و کیفیت فولاد مصرفی نیز بر دوام و عملکرد اجزای داربست اثر دارد؛ به همین دلیل قیمت فولاد ساختمانی و کربنی در کنار مشخصات لوله، ابعاد، ضخامت و نوع اتصالات می تواند در برآورد هزینه اجرای داربست فلزی مؤثر باشد. در ادامه با کاربرد داربست، اجزای اصلی و انواع داربست ساختمانی آشنا می شویم.

اجزای داربست

داربست از مجموعه ای از اعضای عمودی، افقی، مورب و حفاظتی تشکیل می شود که در کنار یکدیگر چارچوب اصلی سازه را ایجاد می کنند. نوع و تعداد این اجزا با توجه به سیستم داربست و شرایط پروژه متفاوت است، اما بخش های اصلی اغلب داربست های ساختمانی شامل موارد زیر هستند.

• پایه یا استاندارد

پایه ها اعضای عمودی اصلی داربست هستند که بخش قابل توجهی از بار سازه را به سطح زیرین منتقل می کنند. استقرار مناسب پایه ها نقش مهمی در پایداری کلی داربست دارد.

• لجر

لجر در داربست عضو افقی طولی است که پایه های عمودی را به یکدیگر متصل می کند. این بخش به حفظ شکل سازه و ایجاد پیوستگی میان اجزای عمودی کمک می کند.

• ترانزوم

ترانزوم داربست عضو افقی عرضی است که در جهت عرض داربست قرار می گیرد و میان بخش های اصلی سازه ارتباط ایجاد می کند. این عضو در نگهداری و پشتیبانی از سکوی کار نیز نقش دارد.

• مهاربند یا بریس

مهاربندها اعضای موربی هستند که برای افزایش پایداری جانبی داربست به کار می روند. استفاده صحیح از بریس ها به محدود شدن حرکات جانبی و حفظ شکل سازه کمک می کند.

• بست یا کوپلر

بست داربست وظیفه اتصال لوله ها و اعضای مختلف سازه را بر عهده دارد. نوع بست با توجه به محل اتصال و نحوه قرارگیری اجزا انتخاب می شود و کیفیت اتصال آن در پایداری داربست اهمیت زیادی دارد.

• سکوی کار

سکوی کار سطحی است که کارگران، ابزار و در صورت مجاز بودن، بخشی از مصالح روی آن قرار می گیرند. این بخش باید متناسب با شرایط استفاده، استقرار مناسب و سطحی پایدار برای فعالیت در ارتفاع فراهم کند.

• میدریل و گاردریل

میدریل داربست و گاردریل از اجزای حفاظتی اطراف سکوی کار هستند که برای کاهش خطر سقوط افراد به کار می روند. در کنار آن ها، تخته پا نیز می تواند برای جلوگیری از افتادن ابزار و مصالح از لبه سکو استفاده شود.

این اجزا ساختار اصلی داربست را تشکیل می دهند و بسته به نوع سیستم، شرایط اجرا و نیاز پروژه، مشخص می شود کدام یک از انواع لوازم داربست برای تکمیل، تنظیم و ایمن سازی سازه مورد استفاده قرار گیرند.

انواع داربست

داربست ها بر اساس شیوه استقرار، نوع اتصال اجزا و شرایط استفاده در مدل های مختلفی اجرا می شوند. انتخاب میان آن ها به عواملی مانند ارتفاع و هندسه سازه، امکان استقرار پایه روی زمین، نوع عملیات و نیاز به جابه جایی بستگی دارد. مهم ترین انواع داربست ساختمانی عبارت اند از:

• داربست پایه دار
• داربست تکی
• داربست دوتایی یا دوبل
• داربست معلق
• داربست کنسولی
• داربست متحرک
• داربست مدولار
• داربست چکشی
• داربست ترکیبی

 داربست پایه دار

همانطور که از نام آن پیداست، داربست پایه دار بر روی نردبان های متحرک یا سه پایه پشتیبانی می شود. با اتصال لوله های فولادی افقی به جفت پایه های شیب دار ساخته می شود . داربست های پایه دار معمولاً توسط آجرکاران، نقاشان و گچ بران برای انجام کارهای تکمیلی و تناسب عمومی استفاده می شود. با این حال، ازآنها فقط تا ارتفاع 5 متر استفاده می شود. این نوع داربست ها باید در یک زمین ثابت نصب شود تا اطمینان حاصل شود که می تواند بارها را با خیال راحت حمل و بین هر پایه توزیع کند.

 داربست تکی

داربست تکی که به داربست لایه آجری نیز معروف است، معمولاً در آجرکاری استفاده می شود. این داربست به عنوان یکی از ابتدایی ترین انواع داربست مورد استفاده در ساخت و ساز در نظر گرفته می شود و از یک چارچوب , لوله های استاندارد، کفشک ها و بست ها تشکیل شده است که در فاصله ی حدود 1.2 متر به دیوار متصل می شود. ردیفی از لوله های عمودی، به موازات دیوار در حال ساخت به طور محکم در زمین ثابت می شوند. آنها در ارتفاع حدود 2 تا 2.5 متر قرار می گیرند. بست ها، ردیفی از لوله های افقی، با اندازه هایی در حدود 1.2 متر تا 1.5 متر از دیوار را به هم متصل می کنند. در نهایت، لوله های افقی از یک شکاف در دیوار خارج می شوند و به یک انتهای تخته ها ثابت می شوند. آنها در حدود 1.2 متر تا 1.5 متر قرار می گیرند. 

داربست دو تایی یا دوبل

داربست دوتایی که به آن داربست بنایی نیز گفته می شود برای کارهای سنگ تراشی استفاده می شود. ایجاد سوراخ در دیوارهای سنگی برای حمایت از لوله های افقی چالش برانگیز است. بنابراین داربست دوبل دارای دو ردیف استاندارد است که به طور مستقل در زمین نصب می شوند. این نوع داربست از دوام بیشتری برخوردار است و در مقایسه با داربست تکی، پشتیبانی بهتری دارد. ردیف اول لوله های استاندارد در نزدیکی دیوار در فاصله 20 تا 30 سانتی متر قرار می گیرد. از طرف دیگر، ردیف دوم لوله ها کمی دورتر از دیوارها در حدود 1.5 متر ثابت شده است. با کمک هر دو فریم، لوله های افقی ها در جای خود قرار می گیرند. برای دوام بیشتر داربست دوتایی، ترانسورم ها – مقاطع پشتیبان افقی – بر روی تخته ها قرار می گیرند.

داربست معلق

اکثر مردم این نوع را در نظر نمی گیرند زیرا از روی زمین ساخته نشده است. با این حال، این واقعیت را تغییر نمی دهد که از داربست های معلق برای بالا بردن کارگران و مصالح استفاده می شود. داربست معلق یک سکوی کاری است که با استفاده از سیستم کابلی از دیوارها آویزان می شود. ارتفاع آن را می توان بسته به کار ساخت و ساز مورد نیاز برای دستیابی به کاهش یا افزایش داد. معمولاً برای کارهای تعمیر و نگهداری مانند نقاشی، تعمیر و نگهداری ساختمان و سایر پیشرفت های جزئی ساختمانی استفاده می شود. داربست معلق کاربرد متداولی نیز در بخش نظافت نما و علی الخصوص در پاک کردن شیشه ها دارند.

داربست کنسولی

برای داربست های کنسولی، لوله ها توسط گروهی از پین ها پشتیبانی می شوند. این پین ها از سوراخ های دیوار خارج می شوند. نوع دیگری از داربست های کنسولی وجود دارد که در آن به جای دیوار، پین ها در داخل طبقات از طریق داربست قاب دوتایی حمایت می شوند. داربست کنسولی برای شرایط زیر استفاده می شود: زمانی که زمینه ای برای حمایت از لوله ها وجود ندارد زمانی که قسمت بالایی یک ساختمان چند طبقه در حال ساخت است.

داربست متحرک

داربست متحرک نوعی داربست است که امکان جابه جایی آن در محدوده کار وجود دارد و معمولاً برای فعالیت هایی مناسب است که محل انجام کار در طول پروژه تغییر می کند. در این سیستم، پایه ها می توانند به چرخ های قفل شونده مجهز شوند تا سازه پس از انتقال به محل مورد نظر ثابت شود. این نوع داربست بیشتر در کارهای تعمیراتی، نصب و فعالیت های اجرایی در ارتفاع محدود مورد استفاده قرار می گیرد.

داربست مدولار

داربست مدولار از قطعات پیش ساخته با ابعاد و نقاط اتصال مشخص تشکیل می شود که می توان آن ها را با آرایش های مختلف مونتاژ کرد. سرعت نصب، امکان توسعه سازه در جهات مختلف و قابلیت استفاده مجدد از اجزا از ویژگی های این سیستم است. داربست های مدولار بسته به نوع ساختار و اتصال در مدل های مختلفی اجرا می شوند؛ داربست مثلثی و داربست چکشی از نمونه های رایج این گروه هستند.

داربست چکشی

داربست چکشی یکی از سیستم های مدولار داربست است که اتصال اجزای آن بدون استفاده گسترده از پیچ و مهره و با مکانیزم اتصال مخصوص انجام می شود. ساختار مدولار این داربست باعث می شود نصب و جمع آوری آن در پروژه هایی که نیاز به اجرای سریع و توسعه مرحله ای داربست دارند ساده تر باشد.

داربست ترکیبی

داربست ترکیبی زمانی به کار می رود که شرایط پروژه با یک سیستم داربست واحد به طور کامل پاسخ داده نشود. در چنین شرایطی ممکن است برای بخش های مختلف سازه از بیش از یک روش یا سیستم داربست استفاده شود تا دسترسی مناسب با توجه به شکل ساختمان، محدودیت فضا و شرایط اجرای کار فراهم شود.

مقایسه کلی انواع داربست

در کنار تفاوت ساختاری میان سیستم های مختلف، نحوه چیدمان لوله ها نیز در همه داربست ها یکسان نیست؛ فاصله استاندارد لوله داربست طبق اصول ایمنی و اجرا با توجه به نوع داربست، میزان بار، ارتفاع سازه و شرایط استفاده تعیین می شود و رعایت آن در حفظ پایداری و ایمنی سازه اهمیت دارد. 

ملاحظات انتخاب و اجرای داربست فلزی

در انتخاب داربست فلزی، نوع سازه تنها یکی از معیارهای تصمیم گیری است. کیفیت لوله های فولادی، ابعاد و ضخامت مقاطع، نوع اتصالات، میزان بار واردشده و شرایط محل اجرا نیز باید به صورت هم زمان بررسی شوند. انتخاب متریال مناسب و اجرای صحیح اجزایی مانند پایه ها، مهاربندها و بست ها، نقش مهمی در پایداری سازه و ایجاد شرایط ایمن برای فعالیت در ارتفاع دارد.

مجموعه فولاد حامیران با تجربه تخصصی در تأمین آهن آلات ساختمانی، مقاطع فولادی و انواع فولادهای صنعتی، امکان تأمین فولادهای ساختمانی و کربنی مورد نیاز پروژه های عمرانی و سازه ای را نیز فراهم می کند. در صورت نیاز به آماده سازی مقاطع در طول مشخص، برش اره نواری نیز می تواند برای آماده سازی دقیق تر متریال پیش از ورود به مرحله ساخت و اجرا مورد استفاده قرار گیرد.

در نهایت، انتخاب داربست باید بر اساس ارتفاع پروژه، ظرفیت باربری مورد نیاز، شرایط محل نصب، نحوه دسترسی و مشخصات فنی متریال انجام شود. برای دریافت راهنمایی درباره انتخاب و تأمین محصولات فولادی متناسب با نیاز پروژه نیز می توانید با شماره ۰۲۱۶۳۵۱۱ با کارشناسان فولاد حامیران تماس بگیرید.