در این مقاله به بررسی جدول اشتال میلگرد و اهمیت آن در صنعت ساخت و ساز میپردازیم. جدول اشتال میلگرد بهعنوان یک راهنمای استاندارد برای مهندسان، سازندگان و پیمانکاران در پروژههای مختلف ساختمانی، ابزاری ضروری برای محاسبه وزن میلگرد، برآورد مصالح و اطمینان از کیفیت مورد نیاز است.
مفهوم و کاربرد جدول اشتال
جدول اشتال میلگرد مجموعهای از اطلاعات هندسی و وزنی مقاطع فولادی است که برای بررسی مشخصات مقطع، سطح مقطع، وزن واحد طول و برخی پارامترهای هندسی مورد استفاده قرار میگیرد. جدول اشتال یک استاندارد مستقل برای تولید میلگرد نیست؛ بلکه یک مرجع فنی برای محاسبات و مقایسه مشخصات مقاطع فولادی محسوب میشود.
در پروژههای ساختمانی، اطلاعات این جدول میتواند برای برآورد وزن نظری میلگرد، محاسبات اولیه سازه و مقایسه مشخصات مقطع مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، برای کنترل انطباق میلگرد تولیدی با الزامات فنی، باید مشخصات محصول با استاندارد مربوطه، از جمله استاندارد ملی ایران ISIRI 3132، بررسی شود.
همچنین، پس از محاسبه وزن، میتوان بهراحتی قیمت میلگرد را نیز برآورد کرد. این امر بهویژه در برآورد هزینهها و مدیریت پروژههای ساختمانی اهمیت دارد.

کاربرد جدول اشتال میلگرد
-
محاسبه وزن نظری میلگرد: با استفاده از قطر اسمی و وزن واحد طول میتوان وزن تقریبی شاخه یا مقدار مورد نیاز پروژه را برآورد کرد. این اطلاعات در برآورد هزینه خرید و بررسی تناژ سفارش نیز کاربرد دارد.
-
بررسی مشخصات هندسی مقطع: سطح مقطع و سایر پارامترهای هندسی برای محاسبات مهندسی و طراحی سازه مورد استفاده قرار میگیرند.
-
مقایسه وزن نظری و واقعی: مقایسه وزن محصول تحویلی با مقدار نظری میتواند برای کنترل اولیه بار خریداریشده مفید باشد؛ البته کنترل انطباق محصول باید بر اساس تلرانسها و الزامات استاندارد مربوطه انجام شود.
-
کمک به برآورد مصالح: مهندسان و پیمانکاران میتوانند از اطلاعات وزنی برای تبدیل طول میلگرد به وزن و برآورد مقدار خرید استفاده کنند.
ساختار و اجزای جدول اشتال
جدول اشتال میلگرد میتواند شامل پارامترهای مختلف هندسی و وزنی باشد. مهمترین اطلاعات مورد استفاده در محاسبات میلگرد عبارتند از:
-
قطر اسمی: قطر مرجع مقطع میلگرد که بر حسب میلیمتر بیان میشود.
-
سطح مقطع اسمی: مساحت مقطع دایرهای معادل میلگرد که معمولا بر حسب میلیمتر مربع یا سانتیمتر مربع بیان میشود.
-
وزن واحد طول: وزن نظری یک متر میلگرد بر حسب کیلوگرم بر متر.
-
وزن شاخه: با توجه به وزن واحد طول و طول شاخه قابل محاسبه است. شاخههای 6 و 12 متری در بازار متداول هستند و طول دقیق باید از مشخصات محصول یا کارخانه بررسی شود.
-
پارامترهای هندسی مقطع: در جداول کاملتر اشتال، پارامترهایی مانند ممان اینرسی و مدول مقطع نیز ارائه میشوند که بیشتر در محاسبات مهندسی مقاطع کاربرد دارند.
برای آشنایی بیشتر با روشهای بررسی وزن و اصالت میلگرد، مطالعه مقاله راهنمای خرید میلگرد در بازار آهن نیز میتواند مفید باشد.
تشخیص قطر میلگرد برای استفاده از جدول اشتال
اولین قدم برای خواندن جدول اشتال، شناخت سایز میلگرد است؛ چون وزن هر متر و سطح مقطع را باید از ردیف مربوط به همان قطر پیدا کنید. اشتباه در تشخیص سایز، محاسبه وزن شاخه و برآورد مقدار مصالح موردنیاز را نیز تحتتأثیر قرار میدهد.
در ویدئوی زیر، کارشناس فولاد حامیران روش تشخیص قطر میلگرد را توضیح میدهد تا بتوانید سایز آن را بهتر شناسایی کنید و با شناخت بیشتری از اطلاعات جدول اشتال برای محاسبه وزن استفاده کنید.
میلگرد و نقش آن در تقویت سازه های بتنی
میلگرد با قرار گرفتن در بتن، مقاومت کششی و ظرفیت تحمل نیروهای کششی و خمشی عضو بتن مسلح را افزایش میدهد. بتن مقاومت فشاری مناسبی دارد، اما برای تحمل نیروهای کششی به آرماتور نیاز دارد. به همین دلیل، انتخاب قطر، گرید، تعداد و آرایش میلگرد باید بر اساس محاسبات مهندسی و نقشههای سازه انجام شود.
جدول اشتال در این فرآیند ابزار محاسباتی و مرجع مشخصات مقطع است و به تنهایی تعیین نمیکند که در یک عضو سازهای از چه قطر یا تعداد میلگردی باید استفاده شود.
انواع میلگرد
میلگردهای مورد استفاده در ساختمان بر اساس شکل سطح، گرید و خواص مکانیکی در گروههای مختلف قرار میگیرند.
-
میلگرد ساده: سطحی صاف دارد و بسته به مشخصات و کاربرد، در مواردی مانند خاموت، میلگردهای حرارتی و برخی کاربردهای صنعتی استفاده میشود.
-
میلگرد آجدار: دارای آج روی سطح است که باعث بهبود درگیری مکانیکی با بتن میشود و نوع رایج میلگرد برای آرماتورگذاری سازههای بتن مسلح است.
نوع آج و گرید میلگرد باید بر اساس مشخصات محصول و استاندارد مربوطه بررسی شود و نباید نوع آج را به عنوان یکی از اجزای ثابت جدول اشتال در نظر گرفت.
اهمیت استفاده از جدول اشتال میلگرد آجدار
استفاده از جدول اشتال و جداول وزنی میلگرد میتواند در چند مرحله از پروژه مفید باشد:
-
برآورد وزن مصالح: تبدیل طول میلگرد به وزن برای برآورد تناژ خرید.
-
کنترل اولیه بار تحویلی: مقایسه وزن نظری با وزن واقعی بار.
-
محاسبات مهندسی: استفاده از سطح مقطع و سایر پارامترهای هندسی در محاسبات سازه.
-
کاهش خطای برآورد: کمک به محاسبه دقیقتر مقدار مصالح مورد نیاز.
با این حال، جدول اشتال جایگزین نقشه سازه، محاسبات مهندس سازه یا الزامات استاندارد محصول نیست.
جدول اشتال میلگرد با قطر استاندارد
| قطر (mm) | سطح مقطع (cm2) | وزن یک متر (kg/m) | W1 (cm3) | U2 (cm2/m) |
| 10 | 0.785 | 0.617 | 0.098 | 314 |
| 12 | 1.13 | 0.888 | 0.17 | 377 |
| 13 | 1.33 | 1.04 | 0.216 | 408 |
| 14 | 1.54 | 1.21 | 0.269 | 440 |
| 15 | 1.77 | 1.39 | 0.331 | 471 |
| 16 | 2.01 | 1.58 | 0.402 | 503 |
| 18 | 2.54 | 2 | 0.573 | 565 |
| 19 | 2.84 | 2.23 | 0.673 | 597 |
| 20 | 3.14 | 2.47 | 0.785 | 628 |
| 22 | 3.8 | 2.98 | 1.05 | 691 |
| 24 | 4.52 | 3.55 | 1.36 | 754 |
| 25 | 4.91 | 3.85 | 1.53 | 785 |
| 26 | 5.31 | 4.17 | 1.73 | 817 |
| 27 | 5.73 | 4.49 | 1.93 | 848 |
| 28 | 6.16 | 4.83 | 2.16 | 880 |
| 30 | 7.07 | 5.55 | 2.65 | 942 |
| 32 | 8.04 | 6.31 | 3.22 | 1010 |
| 35 | 9.62 | 7.55 | 4.21 | 1100 |
| 36 | 10.2 | 7.99 | 4.58 | 1130 |
| 38 | 11.3 | 8.9 | 5.39 | 1190 |
| 40 | 12.6 | 9.86 | 6.28 | 1260 |
| 42 | 13.9 | 10.9 | 7.27 | 1320 |
| 45 | 15.9 | 12.5 | 8.95 | 1410 |
| 48 | 18.1 | 14.2 | 10.9 | 1510 |
| 50 | 19.6 | 15.4 | 12.3 | 1570 |
| 52 | 21.2 | 16.7 | 13.8 | 1630 |
| 55 | 23.8 | 18.7 | 16.3 | 1730 |
| 60 | 28.3 | 22.2 | 21.2 | 1880 |
| 63 | 31.2 | 24.5 | 24.5 | 1980 |
| 65 | 33.2 | 26 | 27 | 2040 |
| 70 | 38.5 | 30.2 | 33.7 | 2200 |
| 73 | 41.9 | 32.9 | 38.2 | 2290 |
| 75 | 44.2 | 34.7 | 41.4 | 2360 |
| 80 | 50.3 | 39.5 | 50.3 | 2510 |
| 85 | 56.7 | 44.5 | 60.3 | 2670 |
| 90 | 63.6 | 49.9 | 71.6 | 2830 |
| 95 | 70.9 | 55.6 | 84.2 | 2980 |
| 100 | 78.5 | 61.7 | 98.2 | 3140 |
| 105 | 84.6 | 68 | 114 | 3300 |
| 110 | 95 | 74.6 | 131 | 3460 |
| 115 | 104 | 81.5 | 149 | 3610 |
| 120 | 113 | 88.8 | 170 | 3770 |
| 125 | 123 | 96.3 | 192 | 3930 |
| 130 | 133 | 104 | 216 | 4080 |
| 135 | 143 | 112 | 242 | 4240 |
| 140 | 154 | 121 | 269 | 4400 |
| 145 | 165 | 130 | 300 | 4550 |
| 150 | 177 | 139 | 331 | 4710 |
| 155 | 189 | 148 | 366 | 4870 |
| 160 | 201 | 158 | 402 | 5030 |
| 165 | 214 | 168 | 441 | 5180 |
| 170 | 227 | 178 | 482 | 5340 |
| 175 | 241 | 189 | 526 | 5500 |
| 180 | 254 | 200 | 573 | 5650 |
| 190 | 284 | 223 | 673 | 5970 |
| 200 | 314 | 247 | 785 | 6280 |
| 220 | 380 | 298 | 1045 | 6910 |
| 250 | 491 | 385 | 1534 | 7850 |
جدول اشتال میلگرد با قطر غیر استاندارد
| قطر (mm) | سطح مقطع (cm2) | وزن یک متر (kg/m) | W1 (cm3) | U2 (cm2/m) |
| 8 | 0.503 | 0.395 | 0.05 | 251 |
| 17 | 2.27 | 1.78 | 0.482 | 534 |
| 21 | 3.46 | 2.72 | 0.909 | 660 |
| 23 | 4.15 | 3.26 | 1.19 | 723 |
| 31 | 7.55 | 5.92 | 2.92 | 974 |
| 34 | 9.08 | 7.13 | 3.86 | 1070 |
| 37 | 10.8 | 8.44 | 4.97 | 1160 |
| 44 | 15.2 | 11.9 | 8.36 | 1380 |
| 47 | 17.3 | 13.6 | 10.2 | 1480 |
| 53 | 22.1 | 17.3 | 14.6 | 1670 |
| 185 | 269 | 211 | 622 | 5810 |
| 210 | 346 | 272 | 909 | 6600 |
| 230 | 416 | 326 | 1194 | 7220 |
| 240 | 452 | 355 | 1357 | 7540 |
| 260 | 531 | 417 | 1726 | 8170 |
| 270 | 573 | 450 | 1932 | 8480 |
| 280 | 616 | 483 | 2155 | 8800 |
| 290 | 661 | 519 | 2395 | 9110 |
محاسبه وزن میلگرد با جدول اشتال
وزن نظری میلگرد به قطر و طول آن وابسته است و برای مقاطع دایرهای میتوان از رابطه تقریبی زیر استفاده کرد:
وزن هر متر میلگرد (کیلوگرم) ≈ قطر² ÷ 162
برای مثال، وزن نظری هر متر میلگرد 20 حدود 2.47 کیلوگرم است و وزن یک شاخه 12 متری آن حدود 29.6 کیلوگرم خواهد بود. البته وزن واقعی محصول میتواند در محدوده تلرانس مجاز استاندارد با مقدار نظری اختلاف داشته باشد.
برای بررسی دقیقتر وزن و مشخصات میلگردهای مختلف، میتوان از جدول وزن میلگرد آجدار استفاده کرد.
برآورد مقدار میلگرد در پروژه های ساختمانی
جدول اشتال به تنهایی مقدار میلگرد مورد نیاز یک ساختمان را مشخص نمیکند. مقدار آرماتور به عواملی مانند نوع سازه، تعداد طبقات، سیستم باربر، ابعاد اعضای سازهای، بارهای واردشده و الزامات طراحی بستگی دارد.
برای برآورد اولیه مقدار میلگرد مصرفی در بخشهای مختلف ساختمان، مطالعه مقاله میزان میلگرد مصرفی در ساختمان نیز میتواند مفید باشد. با این حال، مقدار نهایی میلگرد باید بر اساس نقشهها و محاسبات سازه تعیین شود.
اهمیت جدول اشتال میلگرد در محاسبات ساختمانی
جدول اشتال میلگرد یکی از مراجع کاربردی برای بررسی مشخصات هندسی و وزن نظری مقاطع فولادی است. استفاده صحیح از این اطلاعات میتواند به مهندسان و پیمانکاران در محاسبات اولیه، برآورد تناژ، کنترل وزن بار و برنامهریزی خرید کمک کند.
با این حال، برای کنترل کیفیت و انطباق میلگرد، نباید صرفاً به جدول اشتال اتکا کرد. قطر، وزن، خواص مکانیکی، نوع آج و سایر مشخصات محصول باید مطابق استاندارد ملی مربوطه و مشخصات کارخانه تولیدکننده بررسی شوند.









