نبشی کشی ساختمان چیست؟ اصول، ضوابط و نحوه اجرا

نبشی کشی ساختمان اصطلاحی رایج در کارگاه های ساختمانی برای استفاده از نبشی در برخی جزئیات مهار دیوارهای غیرسازه ای است. هدف از این کار، کمک به پایداری دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه مانند زلزله یا باد و کاهش خطر ناپایداری و ریزش آن است. با این حال، محل نبشی ها، نوع اتصال، فاصله و ابعاد مقطع برای همه ساختمان ها یکسان نیست و باید با نوع دیوار، ابعاد آن و جزئیات اجرایی پروژه هماهنگ باشد.

منظور از نبشی کشی در این مقاله، مهار دیوارهای غیرسازه ای است و نباید آن را با بادبندهای X، V یا سایر اعضای سیستم باربر جانبی سازه یکسان دانست. در پروژه هایی که استفاده از نبشی در دیتیل مهار پیش بینی شده، مشخصات و مقدار مقطع مصرفی علاوه بر عملکرد فنی، در مقدار مصالح و در نهایت قیمت نبشی موردنیاز پروژه نیز اثر دارد.

نبشی کشی ساختمان چیست و چه نقشی در مهار دیوار دارد

دیوارهای غیرسازه ای برای تحمل بارهای اصلی ساختمان طراحی نمی شوند، اما باید در برابر نیروهایی که به خود دیوار وارد می شود پایدار باقی بمانند. بسته به نوع دیوار و طراحی پروژه، سیستم مهار می تواند شامل اجزایی مانند وادار، تیرک، نبشی، ناودانی، اتصال کشویی و مسلح کننده های دیوار باشد.

بخشی از کاربرد نبشی در ساختمان به استفاده از این مقطع در جزئیات اتصال و مهار دیوار مربوط می شود. در چنین دیتیل هایی، نبشی می تواند بخشی از سیستم نگهدارنده در برابر نیروهای خارج از صفحه باشد؛ بنابراین استفاده از آن الزاماً به این معنا نیست که تمام سیستم مهار دیوار از نبشی ساخته شده است.

مهار صحیح دیوار نیز به معنی قفل کردن کامل آن به تیر و ستون نیست. در بسیاری از جزئیات اجرایی باید امکان تغییرمکان نسبی موردنیاز میان دیوار و قاب اصلی حفظ شود؛ به همین دلیل نحوه اتصال و جایگاه نبشی در دیتیل اجرایی به اندازه مشخصات خود مقطع اهمیت دارد.

نوع مهار با توجه به ابعاد و مصالح دیوار، محل بازشوها، موقعیت وادار یا تیرک، روش مسلح سازی و نحوه ارتباط دیوار با سازه تعیین می شود. در نتیجه، نصب چند قطعه نبشی با فواصل تجربی و بدون دیتیل مشخص را نمی توان یک سیستم مهار اصولی در نظر گرفت.

نبشی کشی در کدام بخش های ساختمان برای مهار دیوار مطرح می شود

محل استفاده از نبشی در سیستم مهار باید بر اساس نقشه و جزئیات اجرایی پروژه مشخص شود. این موضوع بیشتر در بخش هایی مطرح می شود که دیوار لبه آزاد دارد، پیوستگی آن به دلیل بازشو تغییر کرده یا برای پایداری خارج از صفحه به اجزای نگهدارنده نیاز دارد.

از جمله این بخش ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دیوارهای غیرسازه ای پیرامونی
• برخی تیغه های داخلی با طول یا ارتفاع قابل توجه
• انتها و لبه های آزاد دیوار
• اطراف بازشوهای در و پنجره
• جان پناه بام و بالکن
• محل هایی که طبق طراحی به وادار، تیرک یا اتصال نگهدارنده نیاز دارند

بازشوهایی مانند در و پنجره می توانند پیوستگی دیوار را تغییر دهند؛ بنابراین نبشی کشی پنجره باید متناسب با ابعاد بازشو، نوع دیوار و جزئیات اجرایی همان پروژه بررسی شود و نمی توان یک دیتیل یکسان را برای همه بازشوها به کار برد.

همه کاربردهای نبشی در ساختمان نیز در چارچوب مهار دیوار قرار نمی گیرند؛ نبشی کشی آسانسور و نبشی کشی یا شاسی کشی زیرسازی نما از جمله کاربردهایی هستند که جزئیات اجرایی مستقلی دارند و نباید با مهار دیوارهای غیرسازه ای یکسان در نظر گرفته شوند.

تفاوت نبشی کشی، وال پست، وادار و تیرک چیست

این اصطلاحات در بازار گاهی به جای یکدیگر استفاده می شوند، اما از نظر فنی بهتر است نقش هر جزء مشخص باشد.

بنابراین نبشی کشی و وال پست دقیقاً مترادف نیستند. نبشی می تواند یکی از مقاطع یا اجزای مورد استفاده در سیستم مهار دیوار باشد، در حالی که یک دیتیل اجرایی ممکن است بدون نبشی و با اجزایی مانند ناودانی، وادار یا اتصال مخصوص اجرا شود.

نحوه نبشی کشی ساختمان چگونه است

روش اجرا برای تمام ساختمان ها یکسان نیست، اما روند کلی از بررسی نقشه تا کنترل نهایی را می توان در چند مرحله خلاصه کرد.

۱. بررسی دیوار و نقشه اجرایی

ابتدا نوع مصالح، ضخامت، طول و ارتفاع دیوار، موقعیت بازشوها و وضعیت ارتباط آن با سازه بررسی می شود. سیستم مهار باید پیش از شروع دیوارچینی و مطابق جزئیات اجرایی مشخص شده باشد.

۲. تعیین محل اجزای مهار

موقعیت وادارها، تیرک ها، نبشی ها و سایر اجزای اتصال طبق نقشه تعیین می شود. محل این اجزا نباید فقط بر اساس یک فاصله تجربی یا دیتیل استفاده شده در پروژه ای دیگر انتخاب شود.

۳. اجرای اتصال به سازه

نبشی یا سایر اجزای مهار باید با روش پیش بینی شده در نقشه به سازه متصل شوند. نوع اتصال می تواند با توجه به فولادی یا بتنی بودن اسکلت و جزئیات طراحی متفاوت باشد.
جوشکاری نبشی کشی نیز تنها زمانی باید انجام شود که دیتیل پروژه اتصال جوشی را مشخص کرده باشد. ایجاد اتصال صلب در محلی که باید امکان حرکت نسبی وجود داشته باشد می تواند رفتار موردنظر سیستم را مختل کند.

۴. اجرای دیوار و اجزای مسلح کننده

هم زمان با دیوارچینی، اجزای مسلح کننده و اتصالات موردنیاز سیستم اجرا می شوند. ارتباط این اجزا با وادار، تیرک یا نبشی باید با مصالح دیوار و جزئیات مصوب پروژه سازگار باشد.

۵. کنترل پیش از نازک کاری

پس از اجرا باید موقعیت اجزا، کیفیت اتصال ها، شاقولی دیوار و فاصله های جداسازی کنترل شوند. فضاهایی که برای حرکت نسبی دیوار و سازه در نظر گرفته شده اند نیز نباید بدون توجه به دیتیل با مصالح صلب پر شوند.

نبشی کشی در ساختمان بتنی و فلزی چه تفاوتی دارد

اصل مهار دیوار در هر دو نوع سازه مشابه است، اما روش اتصال اجزای مهار به سازه اصلی می تواند متفاوت باشد.

در سازه بتنی نباید هر نوع میخ کوبی یا اتصال مکانیکی را بدون بررسی محل نصب و دیتیل مجاز فرض کرد. در سازه فولادی نیز جوش دادن تمام اجزای مهار به تیر و ستون لزوماً روش صحیحی نیست.

فاصله و سایز نبشی کشی چگونه تعیین می شود

فاصله نبشی کشی دیوار و سایز نبشی کشی ساختمان دو موضوع مرتبط اما متفاوت هستند. فاصله به محل و تعداد نقاط مهار مربوط می شود، در حالی که سایز نبشی به ظرفیت موردنیاز عضو و نحوه انتقال نیرو وابسته است. بنابراین برای هیچ کدام نمی توان یک عدد ثابت و عمومی برای همه ساختمان ها ارائه کرد.

فاصله نبشی کشی دیوار

فاصله اجزای مهار باید با توجه به هندسه و رفتار دیوار و دیتیل طراحی شده تعیین شود. برای مثال، افزایش طول یا ارتفاع آزاد دیوار، وجود بازشو یا ایجاد لبه آزاد می تواند آرایش اجزای مهار را تغییر دهد.

در تعیین فاصله معمولاً عواملی مانند طول و ارتفاع دیوار، موقعیت بازشوها، نوع مصالح، داخلی یا پیرامونی بودن دیوار و روش مسلح سازی آن بررسی می شوند. همچنین محل و فاصله وادارها یا سایر اجزای نگهدارنده باید با ضوابط و نقشه پروژه هماهنگ باشد.

سایز نبشی کشی ساختمان

انتخاب سایز نبشی به این بستگی دارد که عضو موردنظر در دیتیل مهار چه وظیفه ای دارد و چه نیرویی را باید منتقل کند. اندازه بال، ضخامت و طول آزاد نبشی باید همراه با ظرفیت اتصال آن به سازه بررسی شوند.

برای انتخاب مقطع مناسب معمولاً موارد زیر اهمیت دارند:

• نیروی وارد بر عضو طبق طراحی
• طول آزاد نبشی
• نحوه قرارگیری و عملکرد مقطع در دیتیل
• نوع اتصال به سازه یا سایر اجزای مهار
• ضخامت و اندازه بال نبشی
• مشخصات مکانیکی فولاد

در نتیجه، انتخاب نبشی بزرگ تر الزاماً به معنی اجرای بهتر نیست؛ همان طور که افزایش تعداد نبشی ها بدون طراحی صحیح نیز جای یک دیتیل مهندسی شده را نمی گیرد. فاصله، سایز و نوع اتصال باید به صورت یک مجموعه واحد بررسی شوند.

نبشی کشی دیوار هبلکس چه تفاوتی دارد

در دیوارهای AAC یا هبلکس باید مشخصات خود سیستم دیوار نیز در طراحی مهار لحاظ شود. نوع اتصالات، نحوه مسلح سازی و روش ارتباط دیوار با اجزای نگهدارنده ممکن است با دیوارهای آجری یا سفالی متفاوت باشد.

به همین دلیل، دیتیل دیوار آجری نباید بدون بررسی برای هبلکس تکرار شود. در چنین پروژه هایی باید مشخصات فنی بلوک، دستورالعمل سازنده، نقشه پروژه و ضوابط مربوط به دیوارهای AAC در کنار یکدیگر بررسی شوند.

اشتباهات رایج در اجرای نبشی کشی

حتی اگر نوع مقطع و دیتیل مهار به درستی انتخاب شده باشد، خطا در اجرای کارگاهی می تواند عملکرد نهایی سیستم را تحت تأثیر قرار دهد. برخی از مواردی که هنگام اجرا و کنترل نبشی کشی باید مورد توجه قرار گیرند عبارت اند از:

• عدم کنترل تراز و شاقولی اجزای مهار: نصب نادرست نبشی، وادار یا سایر اجزای نگهدارنده می تواند اجرای دیوار را با مشکل مواجه کند و موقعیت اتصال ها را نسبت به نقشه تغییر دهد.
• پوشاندن اتصال ها پیش از بازرسی: کیفیت جوش، پیچ، انکر یا سایر اتصالات بهتر است پیش از اجرای اندود و پوشش نهایی قابل کنترل باشد؛ زیرا پس از پوشیده شدن، اصلاح آن ها دشوارتر می شود.
• ترمیم نکردن پوشش محافظ پس از برش یا جوشکاری: در مقاطع دارای پوشش محافظ، برش، سوراخ کاری یا جوشکاری می تواند بخشی از پوشش را از بین ببرد و محل آسیب دیده باید مطابق مشخصات پروژه ترمیم شود.
• تداخل اجزای مهار با تأسیسات: مسیر لوله ها، کابل ها و سایر تأسیسات باید پیش از اجرا با محل نبشی ها و وادارها هماهنگ شود تا در کارگاه نیازی به بریدن، سوراخ کردن یا جابه جایی خودسرانه اجزای مهار ایجاد نشود.
• استفاده از قطعات تغییرشکل یافته یا آسیب دیده: تاب خوردگی، خوردگی شدید یا آسیب مکانیکی می تواند کیفیت نصب و اتصال مقطع را تحت تأثیر قرار دهد.
• تغییر دیتیل در کارگاه بدون هماهنگی: محدودیت های اجرایی نباید باعث تغییر خودسرانه محل، مقطع یا نوع اتصال شوند و هر تغییر باید با نقشه و نظر مسئول فنی پروژه هماهنگ باشد.
• نبود کنترل نهایی پیش از پوشش کاری: پس از اتمام کار، موقعیت اجزا، کیفیت اتصالات و انطباق کلی اجرا با دیتیل پروژه باید بررسی شود تا ایرادهای احتمالی پیش از نازک کاری قابل اصلاح باشند.

ضوابط نبشی کشی ساختمان

طراحی و اجرای مهار دیوارهای غیرسازه ای باید بر اساس مقررات و ضوابط لازم الاجرای پروژه در زمان طراحی و اجرا انجام شود. ویرایش جاری استاندارد ۲۸۰۰ و راهنماها و ضوابط مرتبط با طراحی و اجرای اجزای غیرسازه ای از مراجع اصلی این حوزه هستند.

در این ضوابط، موضوع فقط انتخاب یک مقطع فولادی نیست؛ مهار خارج از صفحه، جداسازی مناسب دیوار از قاب، وادار، تیرک، نوع اتصال و امکان تغییرمکان نسبی همگی در عملکرد سیستم نقش دارند.

این الزامات با طراحی تقویت اعضای باربر سازه یکسان نیستند؛ کاربرد نبشی در مقاوم سازی سازه ها می تواند با هدف تقویت یک عضو یا اتصال سازه ای و بر اساس محاسبات همان بخش انجام شود، در حالی که در نبشی کشی ساختمان، تمرکز بر مهار دیوار غیرسازه ای و نحوه ارتباط آن با قاب اصلی است.

بنابراین اجرای صحیح نبشی کشی به معنی صلب کردن دیوار در تمام جهات نیست. سیستم باید از یک طرف پایداری موردنیاز دیوار را تأمین کند و از طرف دیگر با تغییرشکل و رفتار سازه اصلی ناسازگار نباشد.

تأمین نبشی برای نبشی کشی ساختمان

مجموعه فولاد حامیران تأمین کننده طیف گسترده ای از آهن آلات ساختمانی، فولادهای آلیاژی و مقاطع مورد استفاده در پروژه های ساختمانی و صنعتی است. برای پروژه هایی که استفاده از نبشی در دیتیل اجرایی آن ها پیش بینی شده، امکان تأمین نبشی بال مساوی و نبشی بال نامساوی در سایزها، ضخامت ها و برندهای مختلف متناسب با مشخصات سفارش وجود دارد.

در کنار تأمین مقطع، خدمات برش اره نواری حامیران نیز برای آماده سازی نبشی در طول های موردنیاز پروژه قابل استفاده است. خریداران می توانند پیش از ثبت سفارش درباره مشخصات محصول، موجودی، شرایط تأمین و خدمات برش نیز مشاوره تخصصی دریافت کنند تا سفارش با نیاز اجرایی پروژه هماهنگ تر باشد. برای دریافت مشاوره و استعلام قیمت می توانید با شماره ۰۲۱۶۳۵۱۱ با کارشناسان فولاد حامیران در ارتباط باشید.