پوشان چیست
پوشان ماده ای است که در فرآیند ریخته گری بر روی سطح قالب یا ماهیچه ها اعمال می شود تا از واکنش شیمیایی میان فلز مذاب و سطح قالب جلوگیری کند. این ماده به عنوان یک لایه محافظ عمل کرده و باعث جلوگیری از نفوذ فلز به سطح قالب می شود. پوشان ها معمولاً در دو نوع پایه آبی و پایه حلال تولید می شوند و هر یک بسته به شرایط تولید و نوع فلز مورد استفاده انتخاب می شوند. پوشان ها نه تنها به بهبود کیفیت سطح قطعات ریخته گری کمک می کنند بلکه از مشکلاتی مانند ترک های حرارتی، نفوذ فلز به داخل قالب، و تشکیل سرباره جلوگیری می کنند. این امر می تواند تأثیر مستقیمی بر کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری قالب ها داشته باشد و به تولید قطعات باکیفیت تر منجر شود.
انواع پوشان های ریخته گری
پوشان ها بر اساس نوع مواد اولیه و ویژگی های فیزیکی و شیمیایی آنها به دسته های مختلفی تقسیم می شوند. در این بخش به بررسی چند نوع از رایج ترین پوشان ها پرداخته می شود:- پوشان پایه آبی: این نوع پوشان ها با آب رقیق می شوند و به دلیل عدم استفاده از مواد آتش زا، ایمنی بیشتری در محیط کار دارند. آنها همچنین به دلیل حفظ رطوبت بالا، کنترل بهتری بر سرعت خنک شدن فلز دارند.
- پوشان پایه حلال: این نوع پوشان ها از مواد حلالی نظیر الکل استفاده می کنند. پوشان های پایه حلال به دلیل سرعت خشک شدن بالا و کاهش زمان انتظار قبل از ریخته گری، در فرآیندهای سریع تر و با حجم بالا ترجیح داده می شوند.
- پوشان سرامیکی: این نوع پوشان ها حاوی ذرات سرامیکی هستند که مقاومت در برابر دمای بالا و حرارت زیاد را فراهم می کنند و برای فلزات با نقطه ذوب بالا نظیر فولاد و چدن مناسب هستند.
نقش پوشان در جلوگیری از عیوب ریخته گری
یکی از مهم ترین نقش های پوشان، کاهش و جلوگیری از عیوب سطحی و داخلی قطعات ریخته گری است. پوشان ها با ایجاد یک لایه نازک و محافظ، از چسبیدن ماسه به فلز مذاب و تشکیل عیوبی مانند نقاط سرد، ترک های حرارتی، و سطح ناهموار جلوگیری می کنند. استفاده از پوشان ها همچنین می تواند به کاهش نفوذ گازها به داخل قطعه و جلوگیری از ایجاد حفرات گازی کمک کند. این ویژگی به ویژه در فرآیند ریخته گری فلزات حساس مانند آلومینیوم و فولاد اهمیت دارد.انتخاب پوشان مناسب برای هر نوع ریخته گری
انتخاب پوشان مناسب بستگی به نوع فلز مورد استفاده، شرایط محیطی و الزامات فرآیند ریخته گری دارد. به عنوان مثال:- برای ریخته گری فلزات سبک نظیر آلومینیوم، پوشان های پایه آبی یا پایه حلال با چسبندگی بالا و مقاومت حرارتی مناسب انتخاب بهتری هستند.
- در ریخته گری فلزات سنگین مانند فولاد و چدن، پوشان های سرامیکی که مقاومت حرارتی بیشتری دارند، توصیه می شوند.
- همچنین نوع قالب و شرایط محیطی (مانند دما و رطوبت) در انتخاب پوشان مؤثر هستند.
مراحل استفاده از پوشان در ریخته گری
استفاده از پوشان باید به صورت صحیح و در مراحل مشخصی از فرآیند ریخته گری انجام شود. این مراحل شامل:- آماده سازی قالب: ابتدا سطح قالب باید تمیز و خشک باشد تا پوشان به خوبی بچسبد.
- اعمال پوشان: پوشان به صورت یکنواخت با استفاده از اسپری، غلتک یا غوطه وری بر روی سطح قالب اعمال می شود.
- خشک کردن پوشان: پس از اعمال پوشان، باید آن را خشک کرد تا از چسبندگی و عملکرد بهتر آن در حین ریخته گری اطمینان حاصل شود.
مزایای اقتصادی استفاده از پوشان در ریخته گری
استفاده از پوشان ها به دلیل کاهش عیوب قطعات و افزایش عمر قالب ها، تأثیر زیادی بر کاهش هزینه های تولید دارد. با کاهش نیاز به تعمیر و نگهداری مکرر قالب ها و کاهش دورریز قطعات معیوب، بازدهی اقتصادی فرآیند ریخته گری افزایش می یابد. این امر به خصوص در پروژه هایی که به تولید قطعات با دقت بالا نیاز دارند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.
