انواع چدن
صرف نظر از وجود عناصر آلیاژی در چدن (چدن غیر آلیاژی ، چدن کم آلیاژی و چدن پر آلیاژی )، چدن از نظر شکل کربن (گرافیت) ، چهار نوع اصلی دارد عبارتند از : 
نوع اول : 
چدن سفید . این چدن با سریع سرد کردن مذاب بدست می آید که حاوی ذرات کاربید است یعنی تمام کربن به صورت کاربید عناصر در آمده است به عبارت دیگر در این چدن هیچ گرافیت آزادی وجود ندارد . لازم به ذکر است در شرایط کم بودن کربن و یا در شرایط سرعت زیاد در سرد کردن مذاب ، تشکیل کاربیدها تسهیل می شود . چدن سفید بسیار سخت و مستحکم اما شکننده و ترد می باشد لذا در صنعت کاربرد زیادی  ندارد . 
نوع دوم : 
چدن چکشخوار . قطعه ای که به صورت چدن سفید تولید می شود با انجام عملیات حرارتی که گاهی تا دو روز به طول می انجامد ، کاربید ها تجزیه شده و کربن به صورت گرافیتهای برفی شکل در می آید . لذا از سختی و استحکام تا حدی کاسته می شود اما در عوض قابلیت چکشخواری افزایش می یابد یعنی از تردی و شکنندگی آن کاسته می گردد . نامهای دیگر این چدن ، چدن با گرافیت برفی شکل و چدن مالیبل می باشد . 
نوع سوم : 
چدن خاکستری. با سرد کردن آرام مذاب و یا در شرایط زیاد بودن کربن ، تشکیل این چدن تسهیل می شود . چدن خاکستری حاوی گرافیتهای ورقه ای (لایه ای) است . نامهای دیگر چدن خاکستری ، چدن با گرافیت ورقه ای ، چدن با گرافیت لایه ای ، چدن با گرافیت پولکی و چدن با گرافیت سوزنی است . یک مثال از ترکیب شیمیایی چدن خاکستری غیر آلیاژیغیر آلیاژی شامل 4 تا 4.2 درصد کربن ، 1.2 درصد سلیسیم ، منگنز حداکثر 0.3 درصد ، کرم حداکثر 0.03 درصد ، قلع حداکثر 0.002 درصد ، آهن حداقل 93.7 درصد و مابقی گوگرد و فسفر می باشد .
نوع چهارم : 
چدن با گرافیت کروی (SG iron)  .نامهای دیگر چدن با گرافیت کروی ، چدن داکتیل ، چدن ندولار و چدن نشکن است . برای تهیه این چدن از آلیاژ نیکل – منیزیم و یا آلیاژ سیلیسیم – آهن – منیزیم برای کروی کردن گرافیت (تشکیل گرافیت کروی) در مذاب پاتیل ، استفاده می شود تا شکل گرافیت کروی شود . مقدار منیزیم مورد نیاز برای کروی نمودن گرافیت به عواملی از قبیل مقدار کربن ، درجه حرارت مذاب و شکل و اندازه ذرات بستگی دارد اما به طور کلی منیزیم باقیمانده بایستی 0.04تا 0.07 درصد باشد . مقدار گوگرد و اکسیژن مذاب بهنگام افزودن جوانه زا باید خیلی کم باشد در غیر اینصورت مصرف مواد جوانه زا افزایش می یابد . یک مثال از ترکیب شیمیایی چدن نشکن غیر آلیاژی شامل 4 تا 4.2 درصد کربن ، 1.2 درصد سیلیسیم ، منگنز حداکثر 0.3 درصد ، گوگرد حداکثر 0.015 درصد ، فسفر حداکثر 0.03 درصد ، کرم حداکثر 0.02 درصد ، قلع حداکثر 0.04 و مس حداکثر 0.03 درصد می باشد . 
انواع اصلی چدن ، چهار نوع نامبرده است . انواع دیگری از چدن وجود دارد که خواصی مابین چدنهای مرسوم دارد . بطور مثال وقتی مقدار جوانه زای منیزیم برای کروی نمودن گرافیت کمتر از مقدار مورد نیاز باشد یا شرایط انجمادی طوری باشد که گرافیتها به صورت ورقه های خمیده شده ولی خیلی ضخیم ایجاد گردند چدن با گرافیت فشرده (CG Iron)  یا چدن با گرافیت کرمی شکل (Vermicular)  تولید می شود. شکل گرافیت در این چدنها ، مابین گرافیت ورقه ای و گرافیت کروی است . مثال دیگر ، چدن چاییده است .در این چدنها ، سطح قطعه چدن سفید و مغز آن از چدن خاکستری است . این چدنها در شرایط گرافیت زیاد بهمراه سرعت سرد نمودن بالا تولید می شوند . کاربرد آنها در جایی است که مقاومت سایشی زیاد در سطح بهمراه مقاومت به ضربه مناسب ، مورد نیاز باشد . 
در اغلب موارد با افزودن عناصر آلیاژی به طور دلخواه خواص مکانیکی ، شیمیایی ، فیزیکی و فناوری فولادها و چدنها بنحو چشمگیری مطابق نیاز بهبود می یابد . در فولاد افزایش کربن معادل سبب افزایش سختی و استحکام و سختی پذیری می شود ولی نقطه ذوب و قابلیت جوشکاری را کاهش می دهد . مثال دیگر ، بطور کلی گوگرد و فسفر برای فولادها و چدنها مضر می باشند . 

نرم بندی چدنها :
چون تمام چدنها قابلیت ریخته گری خوبی دارند لذا از حروف G در ابتدای نام چدن استفاده می شود . پس از آن از حروف دیگری ، که نشانگر نوع چدن  یا روش ریخته گری است استفاده می شود . پس از آن ، خط تیره و عددی قرار دارد که نماینگر استحکام کششی چدن بر حسب کیلوگرم بر میلیمتر مربع است . بعد از آن عددی قرار می گیرد که بین حداقل درصد ازدیاد طول نسبی است . توجه نمایید در این مورد GH استثنا است . عدد بعد از GH نماینگر عمق نفوذ سختی بر حسب میلیمتر است .

هر 1 کیلوگرم بر میلیمتر مربع ، 9.8 نیوتن بر میلیمتر مربع است . در نرم انگلستان عدد حداقل استحکام کششی بر حسب نیوتن بر میلیمتر مربع نوشته می شود . بطور مثال GG10.10  به صورت GG100.10 نوشته می شود . 
در چدن کم آلیاژ و پر آلیاژ ، بعد از مشخصه چدن ، درصد عناصر آلیاژی بترتیب مشابه با فولاد کم آلیاژ و پر آلیاژ نوشته می شود . بطور مثال مطابق استاندارد DIN 17007  ، چدن نشکن آستنیتی به شماره مواد 0.7661 و همچنین مطابق استاندارد DIN 1691-81  نرم GGG-NiCr20-3  ، چدن نشکن حاوی 20(18 تا 22) درصد نیکل و 3 (2.5 تا 3.5) درصد کرم می باشد .
نرم بندی چدنها طبق استاندارد دین 1560(DIN EN 1560) :
به منظور یکسان سازی نرم بندی ، اتحادیه اروپا روشی برای نرم بندی چدنها طبق استاندارد دین 1560 در سال 1995 معرفی نموده است . 
این روش برای نرم بندی چدنهای استاندارد و یا چدنهای ویژه (غیر استاندارد) استفاده می شود که 6 قسمت دارد .
در قسمت اول ، نشانه اتحادیه اروپا یعنی علامت EN نوشته میشود .
در قسمت دوم با یک خط فاصله علامت چدن با نشانه Gj  نوشته می شود .
در قسمت سوم ، با توجه به شکل گرافیت یکی از علائم L ,S, M, V, N, Y نوشته می شود .
در قسمت چهارم ، در صورت لزوم با توجه به ریز ساختار و یا عملیات حرارتی یکی از علائم A , F , P, M , L , Q , T , B , W نوشته می شود . 
در قسمت پنجم ، با یک خط فاصله خواص مکانیکی و یا ترکیب شیمیایی نوشته می شود .
در قسمت ششم ، با یک خط فاصله توضیحات اضافه در مورد جنس مورد نظر داده می شود . 

نظرات کاربران

بازگشت